ΒΙΒΛΙΟ ΥΛΗΣ: 2012

Δευτέρα 31 Δεκεμβρίου 2012

Αφιέρωμα στα ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ... κατόπιν εορτής

A Social Network Christmas
Κοινωνικό Δίκτυο ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

«FOLLOW» - «ΑΚΟΛΟΥΘΩ»

WE ARE HERE
ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΔΩ (ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ)

Ψηφιακή εξιστόριση της ΓΕΝΝΗΣΗΣ (ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ)

After Christmas
Μετά τα Χριστούγεννα

Τρίτη 18 Δεκεμβρίου 2012

Αριστερό, δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου. Η χημεία του Δογματισμού ...

«Το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου μας είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνο για τη δημιουργία ενός λογικά συνεκτικού συστήματος πεποιθήσεων προκειμένου να υπάρχει μια αίσθηση τάξης-συνέχειας στη ζωή μας. Οι καινούργιες εμπειρίες ενσωματώνονται σε αυτό το προϋπάρχον σύστημα πεποιθήσεων. Όταν δεν ταιριάζουν απλά απορρίπτονται. Αυτό το χαρακτηριστικό του αριστερού ημισφαιρίου εξισορροπείται από τη δράση του δεξιού ημισφαιρίου το οποίο έχει την ακριβώς αντίθετη τάση. Ενώ το αριστερό ημισφαίριο αγωνίζεται να συντηρεί το υπάρχον σύστημα πεποιθήσεων το δεξί διαρκώς αμφισβητεί αυτό το status quo, αυτό το κατεστημένο. Όταν οι αντιφατικές ανωμαλίες γίνουν πάρα πολύ μεγάλες, το δεξί ημισφαίριο πιέζει και πετυχαίνει μια αναθεώρηση της κοσμοθεωρίας μας, του τρόπου που βλέπουμε τον κόσμο. Ωστόσο, όταν η προσκόλληση μας στα πιστεύω μας είναι πολύ ισχυρή, υπάρχει η πιθανότητα το δεξί ημισφαίριο να μην κατορθώσει να πετύχει να εξουδετερώσει την άρνηση μας, την εμμονή μας. Καθώς είναι στη φύση του αριστερού μας εγκεφαλικού ημισφαιρίου να αρνείται ιδέες που δεν ταιριάζουν με τα τρέχοντα δεδομένα μας, με το τρέχον “παράδειγμα” που έχουμε υιοθετήσει, όσο περισσότερο ήμαστε προσκολλημένοι στα πιστεύω μας τόσο λιγότερο γινόμαστε ικανοί να κάνουμε συνειδητά ελεύθερες επιλογές για τον εαυτό μας. Παρατηρώντας αυτή τη διαδικασία, μπορούμε να διευρύνουμε την αυτοσυνειδησία μας και να ενισχύσουμε την ελευθερία της θέλησης μας.

Το ερώτημα δεν είναι αν τα πιστεύω μας είναι σωστά ή λάθος, αλλά αν ήμαστε ή όχι συναισθηματικά προσκολλημένοι σε αυτά, οπότε θα είναι περισσότερο ή λιγότερο πιθανό να επωφεληθούμε από αυτά. Δεν υπάρχει ελεύθερη επιλογή όταν ήμαστε συναισθηματικά προσκολλημένοι στο σύστημα των πεποιθήσεων μας».

«Συγκεκριμένοι νευρώνες και νευροδιαβιβαστές όπως η νορεπινεφρίνη ενεργοποιούν μια αμυντική στάση όταν αισθανόμαστε ότι οι σκέψεις μας πρέπει να προστατευθούν από την επιρροή των άλλων. Εάν στη συνέχεια έρθουμε αντιμέτωποι με διαφορετικές απόψεις, οι νευροδιαβιβαστές που απελευθερώνονται στον εγκέφαλο είναι ίδιοι με τους νευροδιαβιβαστές που απελευθερώνονται όταν ο εγκέφαλος μας επιδιώκει να εξασφαλίσει στην επιβίωση μας σε επικίνδυνες καταστάσεις. Κατά την διάρκεια αυτής της αμυντικής στάσης, πιο πρωτόγονα μέρη του εγκεφάλου παρεμβάλλονται και παρακάμπτουν την λογική σκέψη και το μεταιχμιακό σύστημα θέτει εκτός λειτουργίας το μεγαλύτερο μέρος της μνήμης μας, προκαλώντας αυτό που λέμε “στενοκεφαλιά”. Το βλέπουμε αυτό στη πολιτική του φόβου, στη στρατηγική των παιχτών του πόκερ, ή απλά όταν κάποιος είναι ισχυρογνώμων σε συζητήσεις. Ανεξάρτητα από το πόσο πολύτιμη μπορεί να είναι μια ιδέα, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να την επεξεργαστεί όταν βρίσκεται σε μια τέτοια κατάσταση. Σε επίπεδο νευρώνων αντιδρά όπως όταν απειλούμαστε ακόμη κι αν η "απειλή" προέρχεται από ακίνδυνες απόψεις και δεδομένα που κατά τα άλλα θα μας ήταν χρήσιμα και θα μας έβρισκαν λογικά σύμφωνους.

Όταν όμως, εκφραζόμαστε και οι απόψεις μας γίνονται αποδεκτές, η αμυντική χημεία του εγκεφάλου μας μειώνεται και η δράση της ντοπαμίνης ενεργοποιεί νευρώνες επιβράβευσης, κάμνοντας μας να αισθανόμαστε πολύ περισσότερο δυνατοί και αυξάνοντας την αυτοεκτίμηση μας. Τα πιστεύω μας έχουν βαθύτατες επιπτώσεις στη χημεία του σώματος μας. Γι' αυτό τα πλασέμπο, τα εικονικά φάρμακα, είναι τόσο αποτελεσματικά. Η αυτοεκτίμηση, η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας συνδέεται άμεσα με τον νευροδιαβιβαστή που λέγεται σεροτονίνη. Όταν η έλλειψη του πάρει σοβαρές διαστάσεις συχνά οδηγεί σε κατάθλιψη, αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές ή ακόμη και στην αυτοκτονία. Η κοινωνική αναγνώριση αυξάνει τα επίπεδα της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης στον εγκέφαλο και μας επιτρέπει να απαλλαγούμε από συναισθηματικές εμμονές και να αποκτήσουμε αυτοεπίγνωση πολύ ευκολότερα».

«Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι ένα δίκτυο αποτελούμενο από περίπου εκατό δισεκατομμύρια νευρώνες. Διαφορετικές εμπειρίες δημιουργούν διαφορετικές νευρικές συνδέσεις οι οποίες προκαλούν διαφορετικά συναισθήματα. Και ανάλογα με το ποιοί νευρώνες διεγείρονται συγκεκριμένες συνδέσεις καταλήγουν ισχυρότερες και αποδοτικότερες, ενώ άλλες εξασθενούν. Αυτό ονομάζεται νευροπλαστικότητα. Κάποιος που εξασκείται στη μουσική θα δημιουργήσει ισχυρότερες νευρικές συνδέσεις που θα συνδέουν τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου, ώστε να μπορεί να είναι μουσικά δημιουργικός.

Δυνητικά, κάθε είδος ταλέντου ή ικανότητας μπορεί να επιτευχθεί μέσω της εξάσκησης.

Η ορθολογικότητα και η συναισθηματική σταθερότητα λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Είναι συνδέσεις νευρώνων που μπορούν να ισχυροποιηθούν. Με οτιδήποτε κάνεις τροποποιείς τον εγκέφαλο σου βελτιώνοντας τον σε αυτό που κάνεις. Μια και αυτός είναι ένας τόσο θεμελιώδης μηχανισμός του εγκεφάλου μας, η αυτοεπίγνωση μπορεί να εμπλουτίσει σημαντικά την εμπειρία της ζωής μας».

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ:

«Athene's : Η Θεωρία των Πάντων»

Παρασκευή 14 Δεκεμβρίου 2012

«Χριστός επί γης, υψώθητε» - Finito la Musica, αρξάσθω la Fiesta

«Χριστός γεννάται, δοξάσατε, Χριστός εξ ουρανών, απαντήσατε, Χριστός επί γης, υψώθητε». Ο Άπειρος, ο Κτίστης, ο Δημιουργός, καταδέχτηκε να γεννηθεί ως κοινός θνητός. Ένωσε τη γη με τον Ουρανό, για να μας καλέσει να Τον συναντήσουμε, μας καλεί να τολμήσουμε να δεχτούμε ότι έχει τη δυνατότητα να μας προσφέρει το να υψωθούμε.

Δύσκολη η ζωή για τον μεροκαματιάρη. Χωρίς ενδιαφέρον. Μια ψυχοφθόρα ρουτίνα. Όλο το χρόνο το ρουφά η δουλειά. Οι υποχρεώσεις τρέχουν. Τα λεφτά δεν φτάνουν. Η σύγχρονη ζωή έχει να προτείνει δυνατότητες «πτήσεων» … εκδρομές, συναυλίες, γλέντια, παραλίες, ταβέρνες και μπαράκια, ξενύχτια και ποτά, κότερα και πλούσιο μενού με χημικά … αλλά «δει δη χρημάτων». Να κερδίζαμε το λαχείο, μάλιστα(!) τώρα όμως είμαστε καταδικασμένοι σε μίζερη, λογική διαχείριση. Η δυνατότητα «πτήσης» παρέχεται με το σταγονόμετρο για τους πολλούς.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει τη δυνατότητα να «εκρήγνυται». Ένα βλέμμα, δύο μάτια, ένα τζιζ, και το πανηγύρι αρχίζει. Το άμεσο ερωτικό συναίσθημα προσφέρει στον θνητό τη δυνατότητα να απογειώνεται, να «πετά». Οι συνάψεις των νευρικών κυττάρων πλημμυρίζουν ντοπαμίνη, ή ότι άλλο χρειάζεται, και μεταμορφώνεται ο πίθηκος σε αετό. Κάπως έτσι, ο αχθοφόρος του καθημέραν βίου υποψιάζεται ότι υπάρχει και κάτι πέρα από τα καθημερινά και χαμερπή. Πώς όμως να το διαχειριστεί; Εντάξει, όταν ήταν νέος έπαιξε, «πέταξε», κάηκε, άλλος περισσότερο, άλλος λιγότερο και τελικά ωρίμασε. Το πήρε απόφαση ότι αυτά ήταν μια νεανική τρέλα πολύ επικίνδυνη, όμως πλέον, για κάποιον που έχει φορτωθεί με χίλιες-δυο υποχρεώσεις. Και όντως έτσι είναι. Όσο ζει τη ζωή κανείς ανέμελα, χωρίς Συμβόλαια και δεσμεύσεις, δύναται και μπορεί να «πετά», να ονειρεύεται και να τραγουδά, «θα ζήσω ελεύθερο πουλί κι όχι κορόιδο στο κλουβί». Όταν όμως το «κλουβί» γεμίσει υπάρξεις που ζητάν να φάνε, να ντυθούν, να ζήσουν κι αυτές τη ζωή τους, να πετάξουν, τα περιθώρια στενεύουν … πέφτουν το ένα πάνω στ’ άλλο, εκμηδενίζεται ο ενδιάμεσος χώρος κι ο ταλαίπωρος θνητός ασφυκτιά.

Ασφυκτική πρέπει να ήταν και η ατμόσφαιρα τη χειμωνιάτικη εκείνη νύχτα στο στάβλο της Φάτνης στη Βηθλεέμ. Ο Υιός και Λόγος του Θεού, καταδεχόταν να γεννηθεί ως αδύναμο βρέφος, ως Νέος Αδάμ. Καταδέχτηκε να περάσει όλα τα βιολογικά στάδια της ζωής του ανθρώπου. Δεν ήρθε ουρανοκατέβατος σε ώριμη ηλικία. Καταδέχτηκε να περάσει όλα τα στάδια και της πνευματικής ζωής όπως θα όφειλε ο πρώτος Αδάμ. Ο Αδάμ στον Παράδεισο πλάσθηκε με σώμα «σαν ζώο» και ψυχή «σαν άγγελο». Βρισκόταν εξ αρχής στο λεγόμενο στάδιο του φωτισμού. Η καρδιά χτυπούσε ελεύθερη από λογισμούς. Ο εγκέφαλος δεχόταν το αίμα που ήταν απαραίτητο για τη φυσιολογική του ανάπτυξη. Δεν είχε ακόμη εκτραπεί προς την υπερτροφική του λειτουργία που αργότερα πυροδότησε η πτώση. Ο Αδάμ πριν την πτώση είχε τη θεία Χάρη και στη ψυχή και στο σώμα. Μετείχε, αλλά δεν κατείχε πλήρως. Όφειλε, ακολουθώντας μια θετική πορεία να ομοιωθεί, να ενωθεί με τον Ήλιο της δικαιοσύνης, να Χριστοποιηθεί. Όφειλε να γίνει, το θνητό κορμί του, ολοκληρωτικά ναός του αγίου Πνεύματος, «να ζει μέσα του ο Χριστός».

Χριστός σημαίνει χρισμένος, αλειμμένος. Στην ιουδαϊκή παράδοση η στέψη του Βασιλιά γινόταν με το Χρίσμα. Ο προφήτης ή ο αρχιερέας έχριε τον υποψήφιο. Άλειφε το κεφάλι του με αρωματικά έλαια, «διαβασμένα»¹. Στα εβραϊκά η λέξη Μεσσιάχ σημαίνει ακριβώς αυτό, τον Χριστό, τον χρισμένο, τον αλειμμένο, δηλαδή, τον Βασιλιά.

Ο Ιησούς, ο Θεάνθρωπος, έχει δύο φύσεις - ανθρώπινη και θεϊκή. Τη θέση του προσώπου, του «Εγώ», σε αυτό το Ον κατέχει το δεύτερο Πρόσωπο της αγίας Τριάδος, ο Υιός και Λόγος του Θεού. Στην αγία Τριάδα υπάρχει απερινόητη, ακατάληπτη, ασύλληπτη συνυποστατική ενότητα². Ο Υιός και Λόγος του Θεού είναι συνεχώς ενωμένος με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα. Αν και είναι τρία πρόσωπα, είναι ένας Θεός. Ο Ιησούς άρα ήταν συνεχώς ενωμένος με το άγιο Πνεύμα. Ο Ιησούς όμως λέγεται και Χριστός, χρισμένος, αλειμμένος δηλαδή με το άγιο Πνεύμα. Τί νόημα λοιπόν μπορεί να έχει το όνομα Χριστός; Αυτός που είναι συνεχώς ενωμένος με το άγιο Πνεύμα πώς είναι δυνατόν να επιδέχεται «χρίσματος»; Επίσης, μια και ο Ιησούς ήταν συνεχώς και με απόλυτο τρόπο ενωμένος και με το άγιο Πνεύμα, τί νόημα είναι δυνατόν να έχουν οι λόγοι: «το δε παιδίον ηύξανεν και εκραταιούτο Πνεύματι πληρούμενον σοφίας, και χάρις Θεού ήν επ’ Αυτό … Και Ιησούς προέκοπτε σοφία και ηλικία και χάριτι παρά Θεώ και ανθρώποις» (Λουκ. 2. 40, 52); Ή εκείνη η πληροφορία ότι μετά τη Βάπτιση ο «Ιησούς πλήρης Πνεύματος αγίου υπέστρεψεν από του Ιορδάνου» (Λουκ. 4. 1); Πώς είναι δυνατόν Αυτός που είναι συνεχώς ενωμένος με το άγιο Πνεύμα να επιδέχεται αυξήσεως και κάποτε να επιστρέφει από τη Βάπτιση πλήρης(!) Πνεύματος αγίου; Τί νόημα μπορεί να έχει το, «αλειμμένος με άγιο Πνεύμα» για ένα Ον το οποίο είναι συνεχώς, με απερινόητο και «απολύτως τέλειο» τρόπο ενωμένο με το άγιο Πνεύμα;

Ο Ιησούς συνελήφθει ως έμβρυο και φυσιολογικά γεννήθηκε και μεγάλωσε. Ως νέος Αδάμ ξεκίνησε με την κατάσταση του πρώτου Αδάμ μέσα στον Παράδεισο, δηλαδή το σώμα Του είχε σε κάποιο ποσοστό τη θεία Χάρη. Όσο μεγάλωνε «το παιδίον ηύξανεν και εκραταιούτο Πνεύματι» και τελειώθηκε στο θέμα της παρουσίας της θείας Χάρης στο σώμα Του με τη Βάπτιση. Μετά τη Βάπτιση το ανθρώπινο σώμα του Ιησού ήταν πλήρες Πνεύματος αγίου, ήταν ολοκληρωτικά ναός του αγίου Πνεύματος. Ο Ιησούς δηλαδή καταδέχτηκε και ως προς την παρουσία του αγίου Πνεύματος στο ανθρώπινο σώμα Του να έχει πρόοδο. Όσοι θνητοί διανύουν με επιτυχία το στάδιο της μετάνοιας ενώνονται εν τη θεώση με τον Υιό και Λόγο του Θεού και το σώμα τους γίνεται ναός του αγίου Πνεύματος. Όμως ενώ ο Ιησούς είχε στο σώμα Του ολόκληρο το άγιο Πνεύμα οι ανά τους αιώνες άγιοι δέχονται σε κάποιο ποσοστό τη Χάρη του αγίου Πνεύματος στο σώμα τους για να μην κινδυνεύσουν να νομίσουν ότι η χορηγούμενη θεία Χάρη είναι φυσική τους κατάσταση³.

3 -

Επεί μόνω τω και αυτώ άνωθεν ελθόντι Χριστώ ουκ εκ μέτρου δίδοται το Πνεύμα παρά του Πατρός· ολόκληρον γαρ εκείνος και κατά σάρκα την θείαν δύναμιν είχε και την ενέργειαν, των δ’ άλλων ουδενί πάσα χωρητή καθέστηκεν η του Πνεύματος χάρις, αλλ’ εκ μέρους έκαστος, άλλος άλλου τινός τυγχάνει των χαρισμάτων· ίνα μη τις φύσιν είναι την παρά του Πνεύματος τοις αγίοις διδομένην χάριν νομίση.

Διότι μόνο στον Χριστό που ήλθε από επάνω δεν δίδεται με μέτρο το Πνεύμα από τον Πατέρα. Εκείνος και κατά σάρκα ακόμη είχε ολόκληρη τη θεία δύναμη και την ενέργεια, ενώ σε κανένα άλλον δεν δόθηκε όλη η Χάρη του Πνεύματος, αλλά ο καθένας αποκτά άλλος το ένα και άλλος το άλλο από τα χαρίσματα· για να μη νομίσει κανείς ότι η Χάρη που δίδεται από το Πνεύμα στους αγίους είναι φυσική τους κατάσταση.

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, ΟΜΙΛΙΑ ΚΔ’, §7, Πατερ. Εκδ. «ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ», τομ. 10, σ. 108.

Ο δρόμος που οδηγεί στη μέθεξη της θείας Χάρης είναι η μετάνοια. «Επί της γης η μετάνοια δεν γνωρίζει τέλος. Το τέλος αυτής θα εσήμαινε την τελείωσιν της θεώσεως ημών δια της πλήρους ομοιώσεως προς τον Αναληφθέντα Χριστόν»⁴. Κατά την Ανάληψη ο Ιησούς ανελήφθει «εν δόξη»: «Ο Χριστός δεν ανελήφθη μέσα ή επάνω σε σύννεφο υδρατμών ούτε ανέβαινε στον ουρανό σαν με ασανσέρ, αλλ’ ανελήφθη εν δόξη, όπως λέγει και το Απολυτίκιο της εορτής της Αναλήψεως. Δηλαδή, ο Χριστός απλώς εξαφανίσθηκε μέσα σε άκτιστη δόξα μπροστά στα μάτια των Αποστόλων»⁵. Κατά τη Μεταμόρφωση επίσης εμφανίστηκε «εν δόξη». Τον είδαν οι Μαθητές μέσα στην άκτιστη δόξα της Θεότητας και μετά επανήλθε στην προηγούμενη κατάσταση και συνέχισαν να Τον βλέπουν σαν απλό άνθρωπο⁶. Κατά την Ανάληψη έγινε το ίδιο γεγονός με τη διαφορά ότι δεν επανήλθε.

«Οι Απόστολοι μετά την Ανάληψιν του Κυρίου επέστρεψαν εις Ιερουσαλήμ, καθώς λέγεται εν τω Ευαγγελίω, μετά χαράς μεγάλης (βλ. Λουκ. κδ’ 52). Ο Κύριος γνωρίζει ποίαν χαράν έδωκεν εις αυτούς, και αι ψυχαί αυτών έζων αυτήν την χαράν. Η πρώτη χαρά αυτών ήτο, ότι εγνώρισαν τον Αληθινόν Κύριον Ιησούν Χριστόν. Η δευτέρα χαρά, ότι ηγάπησαν Αυτόν. Η τρίτη, ότι εγνώρισαν την αιώνιον, ουράνιον ζωήν. Και η τετάρτη χαρά, ότι επόθουν την σωτηρίαν του κόσμου, ως την εαυτών. Τέλος δε έχαιρον, διότι εγνώρισαν το Πνεύμα το Άγιον και είδον πώς Αυτό ενεργεί εντός αυτών»⁷. Δεν μπερδεύτηκε ο άγιος Σιλουανός, δεν αναφέρεται στην Πεντηκοστή, αναφέρεται στην Ανάληψη. Δηλαδή κατά την Ανάληψη οι Μαθητές γνώρισαν τον Ιησού ως Θεό (με τέτοια δηλαδή πληρότητα που δεν Τον είχαν γνωρίσει ούτε στη Μεταμόρφωση ούτε στην Ανάσταση), γνώρισαν την αιώνια ζωή, γνώρισαν το άγιο Πνεύμα και είδαν πως ενεργεί μέσα τους. Όλα αυτά κρύβονται μέσα στην έκφραση «εν δόξει». Δεν είδαν απλώς ένα «πυροτέχνημα», αλλά, έζησαν, βίωσαν τη θέωση και γνώρισαν, γεύτηκαν την αιώνια ζωή. Η ανθρώπινη φύση «ανελήφθει» μέσα στην άκτιστη δόξα. Στις Πράξεις των Αποστόλων συσχετίζεται η Ανάληψη με τη Δεύτερη Παρουσία: «Ούτος ο Ιησούς ο αναληφθείς αφ’ υμών εις τον Ουρανόν, ούτως ελεύσεται, όν τρόπον εθεάσασθε Αυτόν πορευόμενον εις τον Ουρανόν».

Αντίστοιχη έκφραση υπάρχει και στο «Πιστεύω». Αναφερόμενοι στον Χριστό ομολογούμε Αυτόν «και πάλιν Ερχόμενον μετά δόξης» από το 325 μ.Χ. και αυτονόητα όλοι οι Χριστιανοί καταλαβαίνουμε ότι η έκφραση αναφέρεται στο δεύτερο ερχομό Του. Όμως, γραμματικά, η έκφραση δεν λέει ούτε «θα» ούτε «έρθει», αλλά «έρχεται», τώρα και συνεχώς! Ο Χριστός έρχεται στη γη κάθε φορά που ένας άνθρωπος διανύει με επιτυχία το στάδιο της μετάνοιας και αποκτά νουν Χριστού. Τότε ο θνητός γίνεται αιώνιος και άναρχος⁸! Τότε μπορεί εν πλήρη ρεαλιστικότητη να ομολογεί «δεν ζω εγώ αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός». Τότε έρχεται πάλιν και πολλάκις ο συνεχώς Ερχόμενος. Έρχεται με τη διαφορά, όμως, ότι στο σώμα του κάθε, ανά τους αιώνες, αγίου το άγιο Πνεύμα κατοικεί σε κάποιο ποσοστό, όχι εκατό τοις εκατό, όπως, συνέβη με το σώμα του Ιησού κατά την διάρκεια της πρώτης Παρουσίας. Έρχεται συνεχώς ο Ερχόμενος στα πρόσωπα των επί γης αγίων αλλά θα έρθει «ως Υιός ανθρώπου» και κατά τη δεύτερή Του Παρουσία πληρώντας τις προϋποθέσεις της πρώτης, δηλαδή, θα υπάρξει πάλι σώμα ανθρώπινο στο οποίο η παρουσία της Χάρης του αγίου Πνεύματος θα είναι εκατό τοις εκατό, ο Υιός του ανθρώπου θα έχει ολόκληρο το άγιο Πνεύμα. Αυτός είναι ο πόθος όλων των αγίων: «82. Θεέ μου, αξίωσέ με να γνωρίσω την ελπίδα, αυτήν που θα χαρίσεις στους δικαίους όταν επιστρέψεις και πάλι με σώμα ανθρώπινο για να αποκαλύψεις την δόξα Σου στους κόσμους Σου»⁹.

Ο Ιησούς ανελήφθει «εν δόξη», μέσα στην άκτιστη δόξα της θεότητας. Θα έρθει «μετά δόξης», με την άκτιστη δόξα της θεότητος εν σαρκί. Όταν θα έρθει ανάμεσά μας τότε θα δούμε τη δόξα Του¹⁰. Θα έρθει και θα παρέχει άφθονη τη Χάρη του αγίου Πνεύματος σε όσους θα Τον αποδέχονται όπως έκανε και κατά την πρώτη Του παρουσία. Κορυφαίο παράδειγμα εκείνη η πόρνη η οποία δέχτηκε όλη την άκτιστη Χάρη που απαιτείται για την κάθαρση, σε μια στιγμή, «επειδή αγάπησε πολύ» όταν άκουσε το «αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι». Η άφεση των αμαρτιών, η κάθαρση δεν είναι διαγραφή ποινής αλλά συνδέεται με τη θεραπεία της καρδιάς. Όταν η λιμοκτονούσα καρδιά χορτάσει από τον Άρτο τον επουράνιο τότε ο θνητός σιχαίνεται κάθε τι που προηγουμένως λιγουρευόταν, κάθε αμαρτία. «80. Όταν λοιπόν η ελπίδα ενεργοποιηθεί και η ξαφνική χαρά που αναφέραμε αρχίσει, ανεξήγητα και αδιάλειπτα, να γεννάται μέσα στην καρδιά, τότε κανείς ξεχνά πλέον την κούραση, τα βάρη της ακηδίας, τον φόβο του θανάτου. Μπορεί κανείς να καταλάβει με σιγουριά, αν έχει φθάσει στ’ αλήθεια στην κατάσταση αυτήν. Γιατί τότε θα είναι ολότελα μεθυσμένος, τόσο που κι όταν θελήσει να δοξολογήσει τον Θεό και να εξομολογηθεί τη χαρά του δεν θα το μπορεί. Γιατί η γλώσσα του θα σπαρταρά από τη χαρά αδυνατώντας να Τον ευλογήσει, κι έτσι θα ψελλίζει σαν βρέφος, και θα μιλά στον Θεό σαν μικρό παιδί που μιλά στον πατέρα του. Η μεθυστική αυτή χαρά καθαρίζει την καρδιά. Αυτή είναι η θύρα για τις πνευματικές αποκαλύψεις, που χαρίζονται στον νου την ώρα της προσευχής»¹¹. Όταν η καρδιά χορτάσει από την μεθυστική χαρά που χαρίζει η Χάρη του αγίου Πνεύματος τότε καθαρίζεται από όλες τις μνήμες των λογισμών, από αυτή την ίδια τη λειτουργία των λογισμών, απελευθερώνεται από τη λειτουργία του εγκεφάλου. Τότε καθαρίζεται από όλα τα πάθη. Τότε η Αμυγδαλή, η αποθήκη αυτή της συναισθηματικής μνήμης, καθαρίζεται από τα συναισθηματικά φορτία των αναμνήσεων. Τότε ο εγκέφαλος καθαρίζεται και είναι σαν να μην του συνέβη ποτέ η χημεία της ηδονής, η χημεία του έρωτα, η χημεία των παθών. Τότε ο θνητός μπορεί να σκέφτεται οτιδήποτε χωρίς να έχει λογισμούς, χωρίς να δίνει καρδιά. Τότε καταργείται η ειδωλολατρία, το να λατρεύει κανείς τα κτίσματα παρά τον Κτίστη. Τότε ο θνητός αποκτά την παρθενία. Η καρδιά ελευθερώνεται από την αέναη, μετά την πτώση, πορνεία της με τα κτίσματα (ειδωλολατρία) και ενώνεται αποκλειστικά και μόνο με τον Κτίστη της. Η νύμφη, με τον Νυμφίο.

Την ίδια αυτή κατάσταση της Κάθαρσης που η πόρνη εκείνη κέρδισε «εν μια στιγμή», με την ολοκληρωτική προσφορά της καρδιάς της στον Χριστό, παρθενεύουσα, οι Μαθητές την δέχτηκαν κατά την διάρκεια της επί τρία χρόνια συναναστροφής τους με τον Χριστό. Δέχτηκαν την απαραίτητη ποσότητα θείας Χάρης, που χορταίνει την καρδιά του θνητού και την ελευθερώνει από την προς τα πάθη ροπή, σε τρία χρόνια. Το πιστοποίησε ο ίδιος ο Δάσκαλός τους όταν τους είπε: «ήδη υμείς καθαροί εστε δια τον λόγον όν λελάληκα υμίν» (Ιωάν. 15.3). Άκουγαν τα λόγια του αγαπημένου τους Δασκάλου και μέσα από το παράθυρο που άνοιγε η αγάπη στην καρδιά τους δέχονταν τη θεία Χάρη και μετά από τρία χρόνια ολοκληρώθηκε η κάθαρσή τους, η καρδιά τους απέκτησε την παρθενία, καθάρισε η αμυγδαλή. Κι αυτοί αγάπησαν τον Χριστό αλλά σαν φίλο, άνοιξαν ένα παράθυρο της καρδιάς, ενώ η πόρνη, σε μια στιγμή, την άνοιξε διάπλατα την καρδιά της και Τον δέχτηκε άνευ όρων και ορίων. Η νύμφη, τον Νυμφίο.

Κατά την διάρκεια των αιώνων, η ασκητική πείρα απέδειξε ότι η παραπάνω κατάσταση αποκτιέται με κόπους και ιδρώτες μετά μακροχρόνιους ασκητικούς αγώνες. Ο δρόμος μακρύς και κοπιώδης αλλά πάντα υπήρχε και ο σύντομος δρόμος της δωρεάν χορηγίας της θείας Χάρης μέσω της προσκόλλησης σε κάποιον ζώντα άγιο, ζώντα προφήτη. Είναι δυνατόν για τον «τυχερό» θνητό «από πρωίας μέχρι νυκτός ελθείν εις μέτρα θεία» (ΕΥΕΡΓΕΤΙΝΟΣ τομ. Α’, αββάς Αλώνιος, σελ. 37), από το πρωί μέχρι το βράδυ, δηλαδή μέσα σε μια μέρα(!) να φτάσει στη θέωση, μέσω της ολόψυχης αποδοχής κάποιου «προφήτη», μέσω της φλογερής μετάνοιας που σβήνει τον «εαυτό». «Ο δεχόμενος προφήτην εις όνομα προφήτου μισθόν προφήτου λήψεται» (Ματθ. 10,41)! Ο ίδιος ο άγιος μπορεί να απέκτησε μετά μακροχρόνιους ασκητικούς αγώνες τη θεϊκή κατάστασή του αλλά ο «τυχερός» μαθητής, αν στραφεί προς αυτόν εξ όλης καρδίας, την δέχεται αυτοστιγμή. «Η υπακοή είν’ έρωτας και όχι πειθαρχία, του φίλου ξέρει να ρουφά τα πιο κρυφά αρχεία»! Αυτό βλέπουμε στην περίπτωση του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου ο οποίος δωρεάν δέχτηκε, κατά την νεανική του ηλικία, τη Χάρη από τον Συμεών τον Ευλαβή. Κάτι αντίστοιχο περιγράφει και ο συγγραφέας του σύγχρονου βιβλίου «Μια βραδιά στην έρημο του αγίου Όρους» (εκδ. Ι. Μ. Γενεθλίου της Θεοτόκου). Σε μια βραδιά, κατά την διάρκεια επίσκεψής του σε κάποιον ερημίτη του αγίου Όρους, δέχτηκε και έζησε υψηλές πνευματικές καταστάσεις, και, όταν εξέθεσε την περίπτωσή του στο παραπάνω βιβλίο, σοβαροί ασκητές του παραδοσιακού χώρου, άγιοι, σκανδαλίστηκαν: «Πώς είναι δυνατόν ένας νεαρός αρχιμανδρίτης να μας παρουσιάζει ότι τέτοιες υψηλές πνευματικές καταστάσεις που προϋποθέτουν μακροχρόνιους, αιματηρούς, ασκητικούς αγώνες είναι δυνατόν να βιωθούν σε μια νύχτα;»! Τί να κάνει ο άνθρωπος, αφού έτσι του δόθηκε; Να το αποσιωπήσει;

Παρεμφερές βίωμα περιγράφει και ο π. Πορφύριος: «Είδα έναν άγιο ζωντανό. Ναι, έναν άγνωστο άγιο. Ο καημένος, περιφρονημένος. Ποιος ξέρει, όταν πέθανε, έπειτα από πόσες ημέρες θα το μάθαμε κι ίσως μήνες, αν ήταν και χειμώνας. Πού να πήγαινε άνθρωπος εκεί ψηλά στη λίθινη καλύβα του! Δεν τον έβλεπε κανείς. Πολλές φορές αυτούς τους ερημίτες τους βρίσκανε έπειτα από ένα-δυό μήνες μετά την κοίμησή τους. Το εκχείλισμα και το περίσσευμα της χάριτος ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό, όταν είδα αυτόν, τον Γερο-Δημά, στο Κυριακό να κάνει τις μετάνοιές του και ν’ αναλύεται σε λυγμούς στην προσευχή του. Με τις μετάνοιες αυτουνού, τόσο πολύ τον επεσκίασε η χάρις, ώστε ακτινοβόλησε και σ’ εμένα. Τότε ξέσπασε και σ’ εμένα ο πλούτος της χάριτος. Ένα πρωί, κατά τις τρεισήμισι, επήγα στο Καθολικό, στην Αγία Τριάδα, για την ακολουθία. Ήταν νωρίς ακόμη. Δεν είχε χτυπήσει ακόμη το σήμαντρο. Κανείς δεν ήταν μες στην εκκλησία. Κάθισα στον πρόναο, κάτω από μία σκάλα. Ήμουν αθέατος και προσευχόμουν. Σε μια στιγμή ανοίγει η πόρτα της εκκλησίας και μπαίνει ένας ψηλός κι ηλικιωμένος μοναχός. Ήταν ο Γερο-Δημάς. Μόλις μπήκε, κοίταξε δεξιά-αριστερά· δεν είδε κανένα. Τότε, λοιπόν, κρατώντας ένα μεγάλο κομποσχοίνι, άρχισε τις μετάνοιες τις στρωτές, πολλές και γρήγορες, κι έλεγε συνεχώς: “Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με … Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς”. Σε λίγο έπεσε σ’ έκσταση. Δεν μπορώ, δεν βρίσκω λόγια να σας περιγράψω τη συμπεριφορά του απέναντι στον Θεό· κινήσεις αγάπης και λατρείας, κινήσεις θείου έρωτος, θείας αγάπης κι αφοσιώσεως. Τον είδα να στέκεται, ν’ ανοίγει τα χέρια του όρθιος, σε σχήμα σταυρού, όπως έκανε ο Μωυσής στη θάλασσα, κι έκανε ένα πράγμα: “Ούουουουου! …”. Τί ήταν αυτό; Ήταν μέσα στην χάρι. Έλαμπε μέσα στο φως. Αυτό ήταν! Αμέσως μου μετέδωσε την ευχή. Αμέσως μπήκα στη δική του ατμόσφαιρα. Δεν με είχε δει. Ακούστε με. Συγκινήθηκα κι άρχισα να κλαίω. Ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό κι ανάξιο η χάρις του Θεού. Πώς να σας το πω; Μου μετέδωσε την χάρι. Δηλαδή η χάρις που είχε εκείνος ο άγιος ακτινοβόλησε και στη δική μου ψυχή. Μου μετέδωσε τα χαρίσματά του τα πνευματικά. Λοιπόν, είχε πάθει έκσταση ο Γερο-Δημάς. Χωρίς να το θέλει το έκανε. Δεν μπορούσε να κρατήσει το βίωμά του. Ούτε κι αυτό που λέω είναι σωστό. Δεν μπορώ να το εκφράσω. Αυτό είναι κατάληψις υπό του Θεού. Αυτά δεν εξηγούνται. Καθόλου δεν εξηγούνται κι άμα τα εξηγήσεις, πέφτεις πολύ έξω. Όχι, δεν εξηγούνται, ούτε στα βιβλία αποδίδονται, ούτε γίνονται καταληπτά. Πρέπει να είσαι άξιος να τα καταλάβεις. Στις τέσσερις η ώρα χτύπησαν οι καμπάνες. Ο Γερο-Δημάς μόλις άκουσε τις καμπάνες, έκανε μερικές μετάνοιες και σταμάτησε να προσεύχεται. … Πίσω του άνοιξε την πόρτα ο Γερο-Δημάς και μπήκε κι αυτός μέσα. Στάθηκε λίγο να τακτοποιηθεί στο στασίδι του για την ακολουθία, νομίζοντας πως κανείς δεν τον είχε δει. Κι εγώ χάθηκα μέσα απ’ τη σκιά της σκάλας και κρυφά και δειλά μπήκα μες στον κυρίως ναό. … Από τη στιγμή που μετέλαβα, μου ήλθε μια χαρά υπερβολική, ένας ενθουσιασμός»¹².

Ίσως θα ισχυριστεί κανείς ότι τη δωρεά αυτή, ο π. Πορφύριος, τη χρωστά στη μέχρι τότε υπακοή που έκαμνε στον Γέροντά του, όμως ήδη ο ίδιος του έχει απαντήσει τονίζοντας: «Δηλαδή υπήρχε και πριν, με την αγάπη που είχα στον Γέροντά μου. Αλλά τότε αισθάνθηκα κι εγώ την χάρι πάρα πολύ έντονα»¹³. Και αν τυχών κάποιος άλλος θελήσει να αποδώσει τη δωρεά στη προηγηθήσα άσκηση ιδού η απάντηση και πάλι από τον π. Πορφύριο: «Ο Χριστός είναι ευγενής. Στέκει έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και χτυπάει απαλά. Αν του ανοίξομε, θα έλθει μέσα μας και θα μας δώσει τα πάντα, τον εαυτό Του, μυστικά, αθόρυβα. Ούτε μπορούμε να Τον αγαπήσομε, αν ο ίδιος δεν μας αγαπήσει. Ο Χριστός δεν θα μας αγαπήσει, άμα εμείς δεν είμαστε άξιοι να μας αγαπήσει. Για να μας αγαπήσει, πρέπει να βρει μέσα μας κάτι το ιδιαίτερο. Θέλεις, ζητάεις, προσπαθείς, παρακαλείς, δεν παίρνεις όμως τίποτα. Ετοιμάζεσαι ν’ αποκτήσεις εκείνα που θέλει ο Χριστός, για να έλθει μέσα σου η θεία χάρις, αλλά δεν μπορεί να μπει, όταν δεν υπάρχει εκείνο που πρέπει να έχει ο άνθρωπος. Ποιό είναι αυτό; Είναι η ταπείνωση. Αν δεν υπάρχει ταπείνωση, δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Ταπείνωση και ανιδιοτέλεια στη λατρεία του Θεού. “Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου”. Κανείς να μη σας βλέπει κανείς να μην καταλαβαίνει τις κινήσεις της λατρείας σας προς το θείον. Όλ’ αυτά κρυφά, μυστικά, σαν τους ασκητές. Θυμάστε που σας έχω πει για τ’ αηδονάκι; Μες στο δάσος κελαηδάει. Στη σιγή. Να πεις πως κάποιος τ’ ακούει, πως κάποιος το επαινεί; Κανείς. Πόσο ωραίο κελάηδημα μες στην ερημιά! Έχετε δει πως φουσκώνει ο λάρυγγάς του; Έτσι γίνεται και μ’ αυτόν που ερωτεύεται τον Χριστό. Άμα αγαπάει, “φουσκώνει ο λάρυγγας, παθαίνει, μαλλιάζει η γλώσσα”. Έ, όταν φθάσεις σε μια τέτοια ταπείνωση κι εξαναγκάσεις την χάρι του Θεού να κατοικήσει μέσα σου, τότε τα κέρδισες όλα. Όταν έχεις ταπείνωση, όταν γίνεις αιχμάλωτος του Θεού, αιχμάλωτος με την καλή έννοια, δηλαδή δοχείο της θείας χάριτος, τότε μπορείς να πεις με τον Απόστολο Παύλο: “Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη εν εμοί Χριστός”. Είναι πάρα πολύ εύκολο να πραγματοποιηθεί αυτό, να κάνομε, δηλαδή αυτά που θέλει ο Θεός. Όχι απλώς εύκολο αλλά ευκολότατο. Αρκεί να κάνομε το άνοιγμα. Όταν κάνομε το άνοιγμα, για να δεχτούμε το θείον, γινόμαστε άξιοι του Θεού, για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. Και αν εγκύψει μέσα μας ο Χριστός μας χαρίζει την ελευθερία»¹⁴.

Μοιάζει με κόλπο η πρόταση αυτή του π. Πορφυρίου και πράγματι είναι colpo groso! Μπορεί κανείς να αναλώνεται μια ζωή σε αιματηρούς ασκητικούς αγώνες και σαν τις μωρές παρθένες το μόνο που να καταφέρνει να είναι το … να καίει λάδια. Και κάτι πόρνες και τελώνες «του κερατά» να πηδάν απ' το παράθυρο και να στροβιλίζονται πρώτη θέση πίστα! Και συμβαίνει αυτό γιατί ο άκτιστος μανιακός Εραστής δεν σιχαίνεται την οποιαδήποτε βρωμιά του πλάσματός του. Διαθέτει ερωτική αναισθησία. Το μόνο που Τον εμποδίζει να περιπτυχθεί, να κατακλύσει το αντικείμενο του πόθου Του, τον κάθε ταλαίπωρο, μίζερο, καημένο απόγονο του Αδάμ είναι ο βλακώδης μας εγωισμός. Οικειοποιούμαστε την όποια Χάρη μας δίδεται και τακιμιάζουμε με τον ταλαίπωρο τον εφευρέτη της βλακείας της αυτοθέωσης. Νοιώθουμε ήλιοι αυτόφωτοι, οι ταλαίπωροι καθρέφτες, και δεν επιτρέπουμε στον Ήλιο της δικαιοσύνης, τον Άκτιστο, τον Χριστό, να λάμπει εντός μας. Μπερδευόμαστε λόγω της ταπείνωσης του Χριστού! Ο Χριστός έρχεται μέσα στη καρδιά ταπεινά και διακριτικά γίνεται η ζωή μας και τότε κινδυνεύουμε να νομίσουμε ότι είναι απόλυτα δική μας εκείνη η ζωή που μας χαρίζεται τόσο απαλά και διακριτικά¹⁵.

15 - «Ο χριστιανός εκλήθη να έχη την τόλμην να πιστεύη ότι δυνάμεθα να οικειοποιηθώμεν το Θείον Είναι. Τούτο δεν ανήκει εις ημάς, ούτε διαθέτομεν δυνάμεις να δημιουργήσωμεν αυτό, διότι είμεθα κτίσματα. … Όταν η άναρχος αύτη ζωή μεταδίδηται υπαρκτικώς εις ημάς, αισθανόμεθα αυτήν ως ιδίαν ημών ζωήν. Γνωρίζομεν εκ προγενεστέρας πείρας ότι η ζωή αύτη εδόθη υπό του Θεού· δεν ανήκει εις ημάς κατά την ουσίαν αυτής, χαρίζεται όμως εις τους σωζομένους ως αναφαίρετος κληρονομία, γίνεται όντως η ζωή ημών. Δυνάμεθα να ομιλώμεν περί αυτής δια των λόγων του αποστόλου Παύλου: "Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός". Επαναλαμβάνω εκ νέου: Γνωρίζω ότι Εκείνος ζη εν εμοί, αλλ’ η ζωή Αυτού εγένετο ο εσώτατος πυρήν όλης της υπάρξεώς μου, ώστε δύναμαι να ομιλώ περί αυτής ως περί ιδίας ζωής: Ζη Κύριος, ζω και εγώ» (ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1992, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 177-9).

Ο Χριστός αναφερόμενος στη δεύτερή Του Παρουσία προειδοποιεί: «Τότε θα εμφανιστούν πολλοί ψευδοπροφήτες και θα ακούτε ότι εδώ ή εκεί είναι ο Χριστός. Να μην πάτε! Αν σας πουν ότι είναι στην έρημο να μην εξέλθετε! Αν σας πουν ότι είναι στα ταμεία να μη πιστεύσετε! Η παρουσία του Υιού του ανθρώπου θα είναι σαν την αστραπή που γίνεται αντιληπτή από την ανατολή μέχρι τη δύση»¹⁶. Είναι εντυπωσιακό το ότι ο Χριστός δύο περιπτώσεις ονοματίζει ως πλανεμένες προτάσεις, την έρημο και τα ταμεία (ταμείον, ο ιδιωτικός χώρος όπου αποσύρεται για προσευχή ο πιστός)! Στην εκκλησιαστική γραμματεία οι δύο αυτές εκφράσεις είναι ταυτισμένες με την Ησυχαστική παράδοση. Ίσως τότε, τον καιρό της δεύτερης Παρουσίας θα έχει αλωθεί τόσο από τον φαρισαϊσμό και τη νοησιαρχική αλλοτρίωση η ησυχαστική λεγόμενη παράδοση που θα έχει λησμονηθεί από τους φορείς της η αληθινή πνευματική ζωή. Ίσως αυτό το νόημα να έχει και η προφητεία ότι κάποτε θα «βουλιάξει» το Άγιον Όρος!

Η παρουσία του Υιού του ανθρώπου θα είναι ορατή «από ανατολών έως δυσμών». Άραγε αυτή η έκφραση υπονοεί μια, με εκθαμβωτικό τρόπο εμφάνιση στην αμεσότητα, μια ουρανοκατέβατη («με ασανσέρ»¹⁷) θεία εμφάνιση του Ιησού, ένα εντυπωσιακό πυροτέχνημα; Κατά τη Μεταμόρφωση, μετά την Ανάσταση και κατά την Ανάληψη ο Χριστός δεν εμφανίστηκε ως Θεός «στα καφενεία και τις πλατείες» αλλά «εν δόξη» σε όσους Τον είχαν πιστέψει και Του είχαν δώσει τη δυνατότητα να τους προετοιμάσει, κατά το διάστημα της επίσημης τριετούς δράσης Του, ώστε να Τον δουν μέσα στην εμπειρία της θέωσης. «Ο Χριστός μετά την ανάστασιν Αυτού ενεφανίζετο αποκλειστικώς εις εκείνους, οίτινες ήσαν ικανοί να αντιληφθούν Αυτόν εν τη ήδη τεθεωμένη και πεφωτισμένη σαρκί Αυτού, παραμένων αόρατος δια τους λοιπούς»¹⁸. Ίσως τον καιρό της δεύτερης Παρουσίας Του τέτοια θα είναι η δύναμη της Χάρης που θα είναι ορατή για τον καθένα που αναζητά πρώτα και κύρια τη Βασιλεία των Ουρανών, για καθένα που θα Τον αναζητά και θα Τον πιστεύει, για τον καθένα που Του επιτρέπει να του γκρεμίζει το εντός θηρίο τον Εαυτό, για τον καθένα που πονάει και συστενάζει και οδυνάται για τον πόνο του Ουρανού που ποθεί τη φανέρωσή Του, που θέλει ο καθένας να γίνει κατοικητήριό Του κι αντί να Τον ζητάμε οι θνητοί, μεριμνάμε και τυρβάζουμε για τελείως χαζομάρες και επουσιώδη «μου», θα είναι ορατή οπουδήποτε κι αν βρίσκεται κανείς, σε οποιοδήποτε πολιτιστικό ή θρησκευτικό περιβάλλον κι αν ανήκει¹⁹. «Ουκ ο τόπος αλλ’ τρόπος»! Δεν είναι ο τόπος αλλά ο τρόπος, το άνοιγμα της καρδιάς, το κλικ, που εξασφαλίζει την όραση και αποδοχή του Ερχόμενου. Με μόνη την αποδοχή Του θα λαμβάνει, ο ταλαίπωρος αχθοφόρος της καθημερινής μιζέριας του βίου, τη Χάρη και θα καθαρίζεται από το δυσβάσταχτο άλγος των αμαρτημάτων του και θα προετοιμάζεται για να δεχθεί «εν τη θεώση» την «από ανατολών μέχρι δυσμών» ορατή δεύτερη Παρουσία του Υιού του ανθρώπου, τη Βασιλεία του Ουρανού στη γη.

19 - Έτσι κι αλλιώς και μετά τον πρώτο ερχομό του Χριστού το άγιο Πνεύμα «όπου θέλει πνει»: «Πολλοί έλαβον την χάριν, και ουχί μόνον εκ των μελών της Εκκλησίας αλλά και εκ των εκτός Αυτής όντων (διότι παρά τω Κυρίω “ουκ έστι προσωποληψία”), αλλ’ ουδείς διεφύλαξε την πρώτην χάριν, και μόνον ολίγοι επανέκτησαν αυτήν» (ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 225).

Οι υδρατμοί ανεβαίνουν από τη γη στον ουρανό και σχηματίζουν τα σύννεφα, τις νεφέλες. Οι ψυχές και τα σώματα των καθαρθέντων ζουν ουράνιες καταστάσεις. Όταν αναλήφθηκε ο Χριστός τον υποδέχτηκαν οι «νεφέλες» με το σώμα Του²⁰. Τον υποδέχτηκαν οι «νεφέλες», ίσως, οι ψυχές των Δικαίων που είχαν λόγω της καθαρότητάς τους ανεβεί στον Ουρανό μετά την κάθοδο του Χριστού στον Άδη. Εν μέσω όσων Τον έχουν αποδεχτεί, εν μέσω όσων έχουν δεχτεί τουλάχιστον την απαραίτητη για την κάθαρση θεία Χάρη, εν μέσω όσων θα έχουν δεχτεί τη ουράνια κατάσταση της θέωσης, εν μέσω όσων θα Του έχουν επιτρέψει να σβήσει τον αξιότιμο Εαυτό τους, εν μέσω όσων καταδέχονται να συμπάσχουν με τον Ουρανό, όσων αφήνουν χώρο στην καρδιά τους και νοιώθουν τον «πόνο του Ουρανού» που οφείλεται στην ανόητη άρνηση της ένωσής μας μαζί Του, θα εμφανιστεί ο Υιός του ανθρώπου, ο Ερχόμενος και κατά τη δεύτερη Παρουσία Του με δύναμη και δόξα πολλή²¹. Σχετικά με τον Ερχόμενο γράφει στο τελευταίο κεφάλαιο της Αποκάλυψης ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής: «22.6 Και λέγει μοι· … Κύριος ο Θεός των πνευμάτων των προφητών απέστειλε τον άγγελον αυτού δείξαι τοις δούλοις αυτού ά δει γενέσθαι εν τάχει. 22.7 Και ιδού έρχομαι ταχύ. … Καγώ Ιωάννης ο ακούων και βλέπων ταύτα. Και ότε ήκουσα και έβλεψα, έπεσα προσκυνήσαι έμπροσθεν των ποδών του αγγέλου του δεικνύοντός μοι ταύτα. 22.9 Και λέγει μοι· όρα μή· σύνδουλός σου ειμί και των αδελφών σου των προφητών και των τηρούντων τους λόγους του βιβλίου τούτου· τω Θεώ προσκύνησον». Και λίγο παρακάτω αναφερόμενος στο ίδιο πρόσωπο γράφει: «22.10 Καὶ λέγει μοι· μή σφραγίσης τους λόγους της προφητείας του βιβλίου τούτου· ο καιρός γαρ εγγύς εστιν. … 22.12 Ιδού έρχομαι ταχύ, και ο μισθός μου μετ’ εμού, αποδούναι εκάστω ως το έργον έσται αυτού. 22.13 Εγώ το Α και το Ω, ο πρώτος και ο έσχατος, αρχή και τέλος. … 22.16 Εγώ Ιησούς έπεμψα τον άγγελόν μου μαρτυρήσαι υμίν ταύτα επί ταις εκκλησίαις. …. 22.17 Και το Πνεύμα και η νύμφη λέγουσιν· έρχου. Και ο ακούων ειπάτω· έρχου. … 22.20 Λέγει ο μαρτυρών ταύτα· ναι έρχομαι ταχύ. Αμήν, ναι έρχου, Κύριε Ιησού». «Αυτός που ακούει ας πει: έλα», ο συγγραφέας της Αποκάλυψης υπάκουσε και είπε το «έλα» έμπρακτα με την ολοκληρωτική παράδοση του ανθρώπινου θελήματός του στον Θεό Πατέρα, όμως, δεν το είπαν όσοι χρειάζονταν. Αν τότε ή κάποια άλλη εποχή συμπληρωνόταν η κρίσιμη μάζα, το αναγκαίο λήμμα²², θα είχε ήδη γίνει η δεύτερη Παρουσία και θα είχε ήδη γίνει η γη χώρος όπου θα κυριαρχούσε η Παρουσία του Θεού, δηλαδή θα είχε ήδη έρθει η Βασιλεία Του επί της γης. Στην Παλαιά Διαθήκη οι εμφανίσεις του Υιού και Λόγου του Θεού γίνονταν συχνά με μορφή αγγέλου, του μεγάλης Βουλής Αγγέλου. «Τούτον τον Θεόν Λόγον και Ιακώβ άγγελον καλεί, ότε πορευόμενος εις Μεσοποταμίαν κοιμηθείς είδεν όναρ»²³. Στην Αποκάλυψη ο Ευαγγελιστής βλέπει τον άγγελο, τον Ερχόμενο, ως σύνδουλό του που του απαγορεύει να Τον προσκυνήσει …

22 - Επειδή υπάρχει το ανθρώπινο αυτεξούσιο για να «μπορέσει» ο Θεός να επέμβει στην κοινωνία, στην ιστορία, χρειάζεται μια «κρίσιμη μάζα», μια κρίσιμη ποσότητα «συνεργατών». Για παράδειγμα, αν στα Σόδομα υπήρχαν δέκα δίκαιοι δεν θα καταστρέφονταν, ενώ αν υπήρχαν 9 δεν επαρκούσαν, ήσαν λιγότεροι από την «κρίσιμη μάζα». Ο Θεός σέβεται την ελευθερία του πλάσματός Του και μπορεί να επέμβει μόνο αν ο άνθρωπος Του το επιτρέπει. Έστω ότι εν τω καιρώ «της απολύτου γνώσεως» δω, ότι χρειαζόταν ακόμη ένας να πίστευε από καρδίας στη μεταμόρφωση της Παγκοσμιοποιούμενης κοινωνίας μας σε παράδεισο και επειδή εγώ δεν συν-πίστεψα δεν επετεύχθει το ποθούμενο … Περίπου ο ορισμός της κόλασης. Να ξέρεις ότι εξ αιτίας της δικιάς σου μη στράτευσης (καρδιακά χωρίς την ανάγκη οποιασδήποτε κοινωνικής δράσης) δεν έγινε κοινωνική πραγματικότητα στην εποχή σου η Βασιλεία του Θεού επί της γης, το θέλημα Του επί της γης, ως εν ουρανώ! Από ότι φαίνεται για το Θεό δεν ισχύει απλή αναλογική, 50% + 1. Αν ζούσαν κανά 10.000 στα Σόδομα και τα Γόμορα οι 10 δίκαιοι που χρειαζόντουσαν ήταν το ένα τοις χιλίοις. Αν ζούσαν 100.000 το ένα τοις μυρίοις είναι η απαιτούμενη αναλογία, η «κρίσιμη μάζα». Αυτό ίσως είναι το υπόβαθρο του «μη φοβάστε το μικρό ποίμνιο». Μη το φοβάστε γιατί όντας μόνο 1 τοις χιλίοις ή 1 τοις μυρίοις αρκεί για να επιτρέψει στον Παντοδύναμο να παρέμβει. Στα 100.000 «κοτόπουλα» αν βρεθούν (από δικιά τους επιλογή γίνουν) 10 «αετοί», εν μια νυκτί το «κοτέτσι» μεταβάλλεται σε «αετοφωλιά», όπως έγινε τον καιρό της πρώτης εκείνης παγκοσμιοποίησης, της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που εν μια νυκτί, με τον Μέγα Κωνσταντίνο, έγινε χριστιανική - όσο τέλος πάντων θέλησαν τότε οι ενδιαφερόμενοι ...

Ο Συμεών ο Νέος Θεολόγος αναφερόμενος στη δεύτερη Παρουσία γράφει ότι αυτά που πρόκειται να συμβούν τότε ούτε οι άγγελοι του Θεού δεν τα γνωρίζουν. Δεν γνωρίζουν, ούτε πότε θα γίνει αυτή, ούτε τι λογής θα είναι, ούτε τις δωρεές που θα χαρίσει στους αγίους και γι’ αυτό θα εκπλαγούν και θα θαυμάσουν γιατί θα δουν πράγματα που μέχρι τότε δεν θα έχουν δει²⁴. Θα θαυμάσουν και θα εκπλαγούν οι άγιοι άγγελοι που συνεχώς είναι σε κοινωνία με τον Θεό. Τί μπορεί να είναι αυτό που δεν έχουν δει ποτέ τους παρόλη τη συνεχή ένωσή τους με τον άγιο Τριαδικό Θεό; Ποιές μπορεί να είναι οι δωρεές που δεν γνωρίζουν αυτοί που συνεχώς υμνούν την «Τιμιωτέρα των Χερουβείμ και ενδοξοτέρα ασυγκρίτως των Σεραφείμ», την υπεραγία Θεοτόκο;

Μετά τον πρώτο ερχομό του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού τέθηκαν κάποια ανυπέρβλητα όρια: 1ον: Σε κανέναν άλλο θνητό δεν δόθηκε η πληρότητα της παρουσίας του αγίου Πνεύματος στο σώμα που είχε ο Ιησούς μετά τη Βάπτισή Του. 2ον: Η μετάνοια επί γης δεν έχει τέλος. Το τέλος της θα σήμαινε πλήρη ομοίωση με τον Χριστό. Η τελείωση, όπως κατ’ επανάληψιν τονίζει ο πατήρ Σωφρόνιος, είναι κατάσταση του μέλλοντος αιώνος. 3ον: Μέλος της Εκκλησίας του Χριστού, μέλος του παναγίου Σώματός Του, γίνεται κανείς μόνο μέσω της μετοχής του στα άγια Μυστηρία. Το Βάπτισμα, το Χρίσμα, η Εξομολόγηση και η θεία Κοινωνία είναι απαραίτητα για όποιον επιθυμεί να είναι μέλος της Εκκλησίας του Χριστού. 4ον: Η ορθή δογματική διδασκαλία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρχει η πιθανότητα ορθού ήθους. 5ον: Μετά την πρώτη έλευση της Χάρης πρέπει να παρέλθει διάστημα δεκαπέντε ετών και πλέον ώστε ο θνητός να Την αφομοιώσει²⁵, και η πείρα έχει δείξει ότι «εν τω κόσμω τούτω η ζώσα πείρα της υποστάσεως σπανίως δίδεται εις τους ανθρώπους»²⁶.

24 -

«Τα τότε μέλλοντα γενέσθαι ουδέ οι άγγελοι επίστανται του Θεού, καθώς ουδέ την επί γης αυτού παρουσίαν οποία ή ποταπή, ή πότε ή ότε κατελθείν έμελλε και άνθρωπος γενέσθαι εγίνωσκον, πόσω μάλλον την μετά δόξης αυτού παρουσίαν έσχατον αγνοείν οφείλουσιν, οπότε γενήσεται και οπόση, ή τίνα άπερ τότε τοις αγίοις αυτού μέλλει χαρίζεσθαι; Και ότι ταύτα ούτως έχει επί της αληθείας, ο μεν Παύλος εδήλωσεν ειπών· “Ίνα γνωρισθή νυν ταις αρχαίς και ταις εξουσίαις δια της Εκκλησίας η πολυποίκιλος σοφία του Θεού”, ο δε Κύριος περί της παρουσίας αυτού ότι “και αι δυνάμεις των ουρανών σαλευθήσονται”, αντί του εκπλαγήσονται και θαυμάσουσιν, αίφνης θεώμεναι άπερ μέχρι τότε πάντως ουκ είδον».

«αυτά που πρόκειται να συμβούν τότε ούτε οι άγγελοι του Θεού τα γνωρίζουν, όπως δεν γνώριζαν και τα σχετικά με την (πρώτη) Του παρουσία στη γη … πόσω μάλλον οφείλουν να αγνοούν εντελώς τα σχετικά με την μετά δόξης Αυτού παρουσία, πότε δηλαδή θα γίνει και πώς, ή τι λογής ή ποιες δωρεές θα χαρίσει τότε στους αγίους; … ενώ ο Κύριος λέγοντας για την παρουσία του ότι «και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν» αντί του θα εκπλαγούν και θα θαυμάσουν, βλέποντας ξαφνικά όσα μέχρι τότε οπωσδήποτε δεν είδαν».

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ΛΟΓΟΣ ΗΘΙΚΟΣ Α’, Πατερ. Εκδ. «ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ», τομ. 19Β σ. 208.

Από τη δημιουργία τους και μετά οι Άγγελοι θαύμασαν δύο φορές. Μία με την Ενσάρκωση, όταν είδαν δηλαδή τον Κύριο και Δημιουργό όλων των κόσμων να προσπερνά όλους τους ανώτερους κόσμους και να καταδέχεται να μπει σ’ ένα μυρμηγκάκι, σ’ ένα ανθρώπινο σώμα, σ’ ένα απειροελάχιστο τμήμα του υλικού τετραδιάστατου κόσμο μας, και άλλη μία, όταν συνέβει η Ανάληψη και είδαν ότι, εκείνο το μυρμηγκάκι, το ανθρώπινο σώμα του Θεανθρώπου, «μπήκε» μέσα στη Θεότητα, στην Αγία Τριάδα²⁷. Λίγο πριν το Πάθος ο Θεάνθρωπος είχε πει στους Μαθητές Του²⁸ ότι, τους συμφέρει να φύγει, να αναληφθεί, να συμβεί η «είσοδος» του κτιστού στο Άκτιστο, για να υπάρξει η δυνατότητα πλέον για την αντίστροφη εγκατοίκηση του Ακτίστου (αγίου Πνεύματος) στο κτιστό, στα σώματα των Μαθητών (κατά την Πεντηκοστή) και όλων όσων θα τολμούσαν να βαπτιστούν στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος, «πεθαίνοντας», αρνούμενοι τον αξιότιμο «εαυτό» τους, ώστε να γίνει το σώμα τους ναός του αγίου Πνεύματος.

Υπήρχε η παράδοση ότι πριν τον ερχομό του Μεσσία θα ερχόταν ο προφήτης Ηλίας. Ο Ίδιος ο Ιησούς Χριστός, αμέσως μετά την Μεταμόρφωση, είπε στους Μαθητές Του ότι, η αναμενόμενη επανεμφάνιση του Ηλία ήταν ο Ιωάννης ο Πρόδρομος²⁹. Δηλαδή δεν επρόκειτο για επανεμφάνιση του ίδιου προσώπου, του ίδιου του προφήτη Ηλία, αλλά για την εμφάνιση κάποιου άλλου εις τύπον του Ηλία, δηλαδή, του Ιωάννη του Προδρόμου.

Στο επίπεδο της οντολογίας, στο επίπεδο του Όντος, οι άγγελοι τα έχουν δει όλα. Είδαν τον Θεό να γίνεται κτίσμα-άνθρωπος. Είδαν το κτίσμα να γίνεται Θεός, το ανθρώπινο σώμα του Ιησού κατά την Ανάληψη και έγιναν «έξαλλοι» από την έκπληξη. Μήπως αυτό που θα δουν και θα θαυμάσουν στη δεύτερη Παρουσία, το πρωτάκουστο, το ανήκουστο, το πέρα από κάθε φαντασία ή προσδοκία, έχει να κάνει με την οικονομία και όχι με τον οντολογία; Ως προς την οντολογία δεν υπάρχει κάτι καινούργιο να περιμένει κανείς διότι ως γνωστόν «το μόνον καινόν υπό τον ήλιον» είναι ο Ιησούς Χριστός, το πρωτόγνωρο εκείνο Όν, ο Θεάνθρωπος. Μήπως το εκπληκτικό θα είναι, το ότι, ένας κοινός άνθρωπος θα έχει όλο το άγιο Πνεύμα στο σώμα του, όπως ακριβώς Το είχε μόνο ο Ιησούς Χριστός και μάλιστα μόνο μετά την Βάπτισή Του; Και όχι μόνο αυτό, αλλά και το ότι, θα υπάρχει τότε πλέον η δυνατότητα, σε όποιον Τον δέχεται και Τον αναγνωρίζει παρόλη τη φαινομενική «ακαθαρσία», να δέχεται την ανέφικτη μέχρι πρότινος κατάσταση της πλήρους εγκατοίκησης του αγίου Πνεύματος στο σώμα του ανθρώπου, με τον τρόπο του «ο δεχόμενος προφήτην εις όνομα προφήτου μισθόν προφήτου λήψεται»; Δηλαδή, μήπως τότε θα ενεργοποιηθεί και θα κυριαρχήσει πάλι ο παραμελημένος τρόπος μετάδοσης της θείας Χάρης δια του «κόλπου», όπως στην περίπτωση του ληστή, της πόρνης και του οίκου του εκατόνταρχου Κορνήλιου, που εκείνοι οι ειδωλολάτρες, ενώ ακόμη άκουγαν τον απ. Πέτρο να τους κηρύττει δέχτηκαν τη Χάρη του Βαπτίσματος, πριν καν βαπτισθούν;³⁰ Ή, μήπως τότε, θα ενεργεί η Χάρη εκτός του θεσμού της Εκκλησίας όπως στην εντυπωσιακή εκείνη περίπτωση που αναφέρουν ο Μάρκος και ο Λουκάς; Αμέσως μετά την περιγραφή του γεγονότος της Μεταμόρφωσης οι δύο Ευαγγελιστές αναφέρουν συνεχόμενα δύο γεγονότα. Πρώτον, ότι σε μια περίπτωση οι Μαθητές του Χριστού δεν μπόρεσαν να θεραπεύσουν ένα δαιμονισμένο³¹ και δεύτερον, ότι ένας άσχετος, κάποιος κοινός άνθρωπος που δεν ακολουθούσε καν τον Χριστό, έβγαζε δαιμόνια επικαλούμενος το όνομα του Ιησού Χριστού³². Μήπως δηλαδή οι άγγελοι θα γίνουν «έξαλλοι» τον καιρό της δεύτερης Παρουσίας επειδή θα δουν να υπερβαίνονται τα ανυπέρβλητα όρια που τέθηκαν με τον πρώτο ερχομό του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και να πραγματοποιείται η προφητεία του προφήτου Ιωήλ³³; Αυτό που δόθηκε στους Μαθητές κατά την Πεντηκοστή θα δοθεί σε «πάσα σάρκα» η οποία θα Τον αποδέχεται με αποτέλεσμα να «προφητεύουν» πλέον «οι υιοί και οι θυγατέρες» μας, οι «δούλοι και οι δούλες» Του.

30 - «10.44 Έτι λαλούντος του Πέτρου τα ρήματα ταύτα επέπεσε το Πνεύμα το ῞Αγιον επί πάντας τους ακούοντας τον λόγον. 10.45 και εξέστησαν οι εκ περιτομής πιστοί όσοι συνήλθον τω Πέτρω, ότι και επί τα έθνη η δωρεά του Αγίου Πνεύματος εκκέχυται· 10.46 ήκουον γαρ αυτών λαλούντων γλώσσαις και μεγαλυνόντων τον Θεόν. 10.47 τότε απεκρίθη ο Πέτρος· μήτι το ύδωρ κωλύσαι δύναταί τις του μη βαπτισθήναι τούτους, οίτινες το Πνεύμα το ῞Αγιον έλαβον καθώς και ημείς; 10.48 προσέταξέ τε αυτούς βαπτισθήναι εν τω ονόματι του Κυρίου. τότε ηρώτησαν αυτόν επιμείναι ημέρας τινάς» (Πράξεις των Αποστόλων).

32 - «9.38 Απεκρίθη αυτώ ο Ιωάννης λέγων· Διδάσκαλε, είδομέν τινα εν τω ονόματί σου εκβάλλοντα δαιμόνια, ός ουκ ακολουθεί ημίν, και εκωλύσαμεν αυτόν, ότι ουκ ακολουθεί ημίν. 9.39 ο δε Ιησούς είπε· μη κωλύετε αυτόν· ουδείς γαρ εστιν ός ποιήσει δύναμιν επί τω ονόματί μου και δυνήσεται ταχύ κακολογήσαί με. 9.40 ός γαρ ουκ έστι καθ’ υμών, υπέρ υμών εστιν» (Κατά Μάρκον).

«9.49 Αποκριθείς δε ο Ιωάννης είπεν· επιστάτα, είδομέν τινα επί τω ονόματί σου εκβάλλοντα δαιμόνια, και εκωλύσαμεν αυτόν, ότι ουκ ακολουθεί μεθ᾿ ημών. 9.50 και είπε προς αυτόν ο Ιησούς· μη κωλύετε· ου γαρ εστι καθ’ υμών· ός γαρ ουκ έστι καθ’ υμών, υπέρ υμών εστιν»(Κατά Λουκάν).

33 - «2.17 και έσται εν ταις εσχάταις ημέραις, λέγει ο Θεός, εκχεώ από του πνεύματός μου επί πάσαν σάρκα, και προφητεύσουσιν οι υιοί υμών και αι θυγατέρες υμών, και οι νεανίσκοι υμών οράσεις όψονται, και οι πρεσβύτεροι υμών ενύπνια ενυπνιασθήσονται· 2.18 και γε επί τους δούλους μου και επί τας δούλας μου εν ταις ημέραις εκείναις εκχεώ από του πνεύματός μου, και προφητεύσουσι» (Πράξεις των Αποστόλων).

Τον καιρό της πρώτης Παρουσίας ο εκλεκτός λαός περίμενε Βασιλιά εγκόσμιο. Εμφανίστηκε ο Θεάνθρωπος μ’ ανθρώπινη μορφή και δεν κατάφερε εκείνος ο λαός ν’ αναγνωρίσει στο πρόσωπο του γιού της Μαρίας τον αναμενόμενο Μεσσία. Εδώ και αιώνες Τον περιμένουμε να ξανάρθει ως Θεός, με εκθαμβωτική στην αμεσότητα εμφάνιση. Τί θα γίνει αν εμφανιστεί ως Υιός ανθρώπου, ως άνθρωπος σε απόλυτο βαθμό νεκρωθείς και φέρων την πληρότητα της παρουσίας του αγίου Πνεύματος στο σώμα Του, όπως μετά τη Βάπτιση Του ο εκ Ναζαρέτ Ιησούς Χριστός; Τί θα γίνει, δηλαδή, αν το πρότυπο που μας έδειξε ο Ίδιος ο Ιησούς Χριστός, τονίζοντας ότι ο αναμενόμενος Ηλίας ήταν ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, ισχύσει και στη δεύτερη Παρουσία Του για τον Ίδιο αυτή τη φορά τον Ιησού Χριστό; Ποιός θα τολμήσει να απεγκλωβιστεί από την παραδομένη εικόνα; Μια κάποια πιθανότητα ίσως έχουν μόνο όσοι, λόγω της εκούσιας εν Άδη παραμονής τους, λόγω της μετάνοιας του εκ δεξιών ληστή, έχουν νεκρωθεί, όσοι Του επιτρέπουν να σβήνει τον αξιότιμο Εαυτό τους, όσοι νοιώθουν τον πόνο του Ουρανού κι έχουν καρδιά ευαίσθητη και ικανή να αναγνωρίσει τον Κύριό της και Θεό ακόμη και «εν εταίρα μορφή», ως Υιό ανθρώπου. Όσοι έχουν και διασώζουν ζωντανή μέσα τους τη σφραγίδα του αγίου Πνεύματος. Όσοι δεν θα έχουν δεχθεί το σφράγισμα του θηρίου.

Δυστυχώς ή ευτυχώς ο Ουρανός είναι ζόρικος εραστής και θέλει όλο τον άνθρωπο δικό Του. Καλείται λοιπόν ο θνητός κάποιες φορές να αποδείξει ότι δεν ενδιαφέρεται για τίποτε άλλο εκτός από το θέλημα του ουράνιου Πατέρα. Πάντα πρέπει να θυμάται κανείς ότι «ο θέλων σώσαι την εαυτού ψυχή απωλέσει αυτήν» γιατί υπάρχει η περίπτωση «ωρισμένη τις πνευματική κατάστασις ή ασκητική εργασία να ικανοποιεί τον άνθρωπον, και αυτός αρνείται να προχωρήση εις το επόμενον στάδιον της οδού, θεωρών την νέαν παρουσιασθείσαν χάριν και γνώσιν κατωτέραν της προηγουμένης μορφής της ασκήσεως αυτού, ούτω θέτει όριον εις την περαιτέρω ευδοκίμησιν αυτού»³⁴. Αυτό ισχύει για την προσωπική πορεία κάθε ανθρώπου ξεχωριστά, ισχύει και για την συλλογική πορεία της Εκκλησίας. Πάντα υπάρχει ο κίνδυνος της φαρισαϊκής διαστροφής που παραβαίνει το θέλημα του Θεού για να τηρήσει μια καθόλα αξιότιμη μέχρι τότε παράδοση³⁵.

Ο π. Παΐσιος έλεγε ότι η θεία Χάρη δεν πηγαίνει σε ακαθαρσίες και έτσι είναι. Υπάρχει όμως μια παράξενη ιστοριούλα που θα ‘πρεπε να μας προβληματίζει και μάλιστα έχει να κάνει με τον παλιό άγιο Παΐσιο: «Ο άγιος Παΐσιος με τη μεγάλη του αρετή και άσκησι είχε μεγάλη παρρησία στον Χριστό μας και ο Κύριος συχνά τον επισκέπτετο. Σε μία επίσκεψι του Χριστού μας, ο άγιος Παΐσιος έπλυνε τα πόδια του Χριστού μας –κατά τρόπο βέβαια απόρρητον– και το απόπλυμα το είχε σε μια λεκάνη. Εν τω μεταξύ ήρθε ένας υποτακτικός του μετά από κάποια υπακοή, από κάποιον κόπο, κουρασμένος και ιδρωμένος. Αφού έβαλε μετάνοια στον άγιο Παΐσιο, του λέει εκείνος: - “Παιδί μου, πήγαινε στη λεκάνη, που είναι εκεί και πιές νερό, να δροσιστής”. - “Να ‘ναι ευλογημένο”· είπε, αλλά δεν πήγε να πιή νερό, να πιή εκείνο το αγιασμένο απόπλυμα από τα Άρχαντα Πόδια του Χριστού μας. Του είπε ο λογισμός, μάλλον ο δαίμονας: “Αυτός ο Γέροντας δεν έχει μυαλό· μετά από τόσο κόπο διαδρομής και ταλαιπωρία, αντί να μου πη να πάω εκεί στη βρύση να πιώ καθαρό νερό, με στέλνει στη λεκάνη, στο απόπλυμα να πιω νερό· αυτό δεν είναι σωστό”. Έτσι δεν πήγε να πιή. Στην επόμενη συνάντησί του με τον άγιο Παΐσιο, τον ερωτά ο άγιος: - “Πήγες παιδί μου, ήπιες νερό από τη λεκάνη;” Ήξερε βέβαια, ότι δεν είχε πάει. - “Γέροντα, συγχωρέστε με, δεν πήγα, γιατί εγώ περίμενα να με στείλετε στην πηγή ή σε κάποια στάμνα με καθαρό νερό κι εσείς με στείλατε να πιώ από το απόπλυμα. Ποιος ξέρει από πού ήταν αυτό το νερό, και βάσει αυτών των λογισμών δεν πήγα να πιώ, γιατί δεν βρήκα διακριτική αυτήν την εντολή”. Του λέγει ο άγιος: - “Ταλαίπωρε άνθρωπε, ξέρεις τι έχασες; Αυτό το απόπλυμα ήταν αγιασμένο, είχε όλες τις χάριτες του Χριστού, δεν ήταν τυχαίο απόπλυμα· ήταν νερό με το οποίον πλύθηκαν τα πόδια του Χριστού! Και αν το έπαιρνες μέσα σου, θα έπαιρνες πάρα πολύ μεγάλη χάρι, θα γινόσουν άλλος άνθρωπος. Την υστερήθηκες όμως, γιατί έβαλες το δικό σου θέλημα”»³⁶. Την πάτησε ο καημένος ο υποτακτικός γιατί προτίμησε τα δεδομένα, την κρίση του μυαλού για το καλό και το κακό: «μα αφού η Χάρη δεν πάει σε ακαθαρσίες πώς θα πάρω Χάρη από τα αποπλύματα;»

Ο Χριστός στο «Πάτερ ημών» μας δίδαξε, αναφερόμενοι στον Πατέρα, να λέμε «γεννηθήτω το θέλημά Σου». Ούτε «δώσε μου τη θέωση», ούτε «δώσε μου την κάθαρση», ούτε «δώσε μου το φωτισμό», ούτε «βοήθησέ με να τηρώ τις εντολές Σου», ούτε «βοήθα με να κάμνω υπακοή». Φυσικά και πρέπει ο χριστιανός να αγωνίζεται να τηρεί τις εντολές, φυσικά και βοηθάει η υπακοή, αλλά … το «γεννηθήτω το θέλημά Σου» τον ρίχνει στα βαθιά, σε διαχείρηση χάους, είναι χαοτικό, είναι προσωπικό, «αναγκάζει» τον άνθρωπο να κάνει προσωπική διαθήκη με τον Πατέρα. Μπορεί να υπάρχει το από αιώνων θεσμικά διατυπωμένο και σε κείμενα σωσμένο θέλημα του Θεού αλλά το «Σου» είναι αόριστο και αναπάντεχο. Μπορεί μέχρι τώρα να έλεγε ΑΥΤΟ αλλά μπορεί από εμένα εδώ και τώρα να θέλει κάτι άλλο ή και το αντίθετο. Αφεντικό είναι ότι θέλει, θέλει …. Μπορεί το θεσμικά διατυπωμένο θέλημα Του να είναι το «ου φονεύσεις» αλλά ο προφήτης Ηλίας «καθάρισε» 900 και μάλιστα ιδίοις χερσί. Ψώφισε ο άνθρωπος να θερίζει γκλάβες. Ποιός; Ο προφήτης, που είδε και είπε ότι ο Θεός δεν είναι ούτε στις αστραπές, ούτε στις βροντές, ούτε στο χαλασμό και το σεισμό, αλλά στην αύρα τη λεπτή. Τί να κάνει όμως; Εκείνη τη στιγμή, αυτό ήταν το θέλημα του Θεού … το, «φονεύσεις». Τί ζόρι τράβηξε εκείνες τις στιγμές, ο ίδιος του μόνο γνωρίζει. Κι η Παναγία τί να πει; Το θεσμικά διατυπωμένο ήταν «ου μοιχεύσεις» και της αναγγέλλει ο αρχάγγελλος ότι θα γεννήσει γιο … Και δεν του λέει, «sorry μίστερ, να ρωτήσω τον γέροντά μου, καθότι το άγγελμά σου μου ακούγεται ανάρμοστο» παρά του απαντά «ιδού η δούλη Κυρίου, γέννητό μοι κατά το ρήμα σου». Και βέβαια πήγε μετά να το πει στην Ελισάβετ αλλά αν η Ελισάβετ της έλεγε «κακώς» τί θα έκαμνε; Θα πήγαινε για έκτρωση;

Ο Αβραάμ, ο γιός του Θάρα, έζησε γύρω στα 1800 π.Χ. Γεννήθηκε στην Ουρ, στη νότια Μεσσοποταμία (κάπου στα σύνορα του Ιράκ με το Κουβέϊτ) και παντρεύτηκε τη Σάρα η οποία απεδείχθει στείρα, «ουκ ετεκνοποίει». Ο Θάρα μετανάστευσε, παίρνοντας μαζί του τον Άβραμ, στη βόρεια Μεσοποταμία, στη Χαρράν (στα σημερινά σύνορα του Ιράκ με την Τουρκία). Όταν πέθανε ο Θάρα, ο Άβραμ ήταν 75 χρονών. Τότε του φανερώθηκε για πρώτη φορά ο Κύριος, ο Ελωχίμ, ο Ερχόμενος³⁷, δηλαδή ο άσαρκος Λόγος ή καλύτερα προείδε τον μέλλοντα εν Σαρκί γενέσθαι. «Και είπεν Κύριος τω Άβραμ έξελθε εκ της γης σου και εκ της συγγενείας σου και εκ του οίκου του πατρός σου και δεύρο εις την γην, ην αν σοι δείξω». Που τον έστελνε να πάει; Άγνωστο· στο άγνωστο, στο πουθενά ... «στη γη που θα σου δείξω ...» τρέχα γύρευε. «Και επορεύθη Άβραμ, καθάπερ ελάλησεν αυτώ Κύριος». Και τί του υποσχόταν ο Θεός; «Ποιήσω σε εις έθνος μέγα και ευλογήσω σε». Δηλαδή «τον δούλευε ψιλό γαζί!» Σε έναν άνθρωπο 75 χρονών που είχε μία στείρα γυναίκα, υποσχόταν να τον κάνει μεγάλο έθνος! Και του ζητούσε να παρατήσει γη, και συγγενείς για να κερδίσει το ανέφικτο. Να χάσει, να θυσιάσει, να εγκαταλείψει το πατρικό σπίτι, για να πετύχει το αδύνατο. «Και επορεύθη Άβραμ ... και μπήκε στην γη Χαναάν και όταν έφτασε στη Συχέμ, “επί την δρυν την υψηλήν”. Εκεί του εμφανίστηκε πάλι ο Κύριος και του είπε “τω σπέρματί σου δώσω την γην ταύτην”. Και έπεσε λιμός στην περιοχή και μετανάστευσε ο Άβραμ στην Αίγυπτο. Όταν πλησίαζε να μπει στην Αίγυπτο είπε στη γυναίκα του: “είσαι πολύ όμορφη και όταν σε δουν οι Αιγύπτιοι θα με σκοτώσουν για να σε πάρουν. Γιαυτό να πούμε ότι είσαι αδελφή μου ώστε να μου φερθούν καλά για χάρη σου”. Έτσι και έγινε. Την είδαν οι άρχοντες των αιγυπτίων πόσο όμορφη ήταν και την έδωσαν στο Φαραώ και πρόσφεραν στον Άβραμ πολλά πρόβατα και μοσχάρια και όνους και δούλους και δούλες και μουλάρια και καμήλες. Έπεσαν όμως πολλά δεινά στον οίκο του Φαραώ επειδή είχε πάρει για γυναίκα του τη γυναίκα του Άβραμ. Και κάλεσε ο Φαραώ τον Άβραμ και του είπε: “γιατί μου το έκανες αυτό και δεν μου είπες ότι ήταν γυναίκα σου; Γιατί είπες ότι είναι αδελφή σου, και παντρεύτηκα τη γυναίκα σου; Πάρτην πίσω και φύγε”. Και διέταξε ο Φαραώ να διώξουν τον Άβραμ μαζί με τη γυναίκα του και όλα τα υπάρχοντά του» (Γέν. 12, 6-19).

Πέρασαν τα χρόνια κι οι καιροί κι ο Άβραμ έγινε αισίως 99 ετών. Τότε του εμφανίστηκε πάλι ο Κύριος και του επανέλαβε ότι θα γίνει πατέρας πλήθους και γιαυτό πλέον δεν θα ονομάζεται Άβραμ, αλλά Αβραάμ, που σημαίνει αυτό ακριβώς, πατέρας πλήθους. Και ο Αβραάμ γέλασε σκεφτόμενος: «εγώ είμαι εκατό χρονών και η Σάρα ενενήντα και θα γεννήσει γιό;» Και ο Κύριος του είπε: «θα ονομάσεις το γιο σου Ισαάκ (που σημαίνει γέλιο) και θα κάνω και με αυτόν Διαθήκη αιώνια». Και αμέσως μετά η Γένεση αναφέρει το γεγονός της φιλοξενίας του Αβραάμ … και μετά από εννιά μήνες γέννησε η Σάρα τον Ισαάκ, το γέλιο, το χαμόγελο. Η υπόσχεση του Γιαχβέ πλέον υπήρχε ρεαλιστική προοπτική να εκπληρωθεί, μέσω του Ισαάκ θα αποκτούσε ο Αβραάμ πλήθος απογόνων, θα γινόταν πατέρας πλήθους και θα γεννιόταν κι ο Μεσσίας³⁸, ο Σωτήρας του όλου Αδάμ. Όταν όμως ο υιός τους ο αγαπητός έγινε 12 χρονών, ο Αβραάμ, «εν τω γήρατι αυτού, τοσούτον προσεκολλήθη εις τον “κατ' επαγγελίαν υιόν” αυτού Ισαάκ, ώστε η προς τον Θεόν αγάπη αυτού απώλεσε το πλήρωμα αυτής». Εκείνη λοιπόν τη στιγμή που ο Θεός είδε ότι έχασε την αποκλειστικότητα στην καρδιά του Αβραάμ του ζητά να θυσιάσει το μονάκριβο γιό του! Και το αίτημα ήταν φοβερό για τον Αβραάμ κυρίως γιατί έβγαινε ψεύτης ο Ίδιος ο Θεός. Πώς ήταν δυνατόν να γίνει «πατέρας πλήθους» αν θυσίαζε τον μονάκριβο γιό του; Από ποιόν θα γεννιώταν ο Μεσσίας και Σωτήρας της ανθρωπότητας; Ο Αβραάμ όμως δεν σκέφτηκε τίποτα, δεν στηρίχτηκε στην δικιά του κρίση περί καλού και κακού, αλλά υπάκουσε στη φωνή του Θεού που άκουσε στη καρδιά του, υπάκουσε στην έσωθεν έμπνευση και προχώρησε στη θυσία του Ισαάκ, «ίνα και πάλιν η προς τον Θεόν αγάπη αποβή ο “ακρογωνιαίος λίθος” της ζωής αυτού. … Ότε όμως εσωτερικώς συνετελέσθη η πράξις αύτη τότε ο θάνατος του Ισάακ δεν ήτο αναγκαίος: Ηδύνατο ούτος να παραμείνη πλησίον του πατρός αυτού»³⁹. Η θυσία πλέον ήταν περιττή. «Δεν είναι δυνατόν να μη αγαπώμεν τον κόσμον, αλλ’ όταν η έλξις προς τον αυτόν υπερβαίνη την αγάπην ημών προς τον Θεόν, τότε οφείλομεν να ανεύρωμεν εν εαυτοίς δυνάμεις και να μιμηθώμεν τον Αβραάμ: Να λάβωμεν εις τας χείρας πυρ και μάχαιραν και να προσφέρωμεν ως θυσίαν παν πολύτιμον εις ημάς, χάριν του θριάμβου της αγάπης του Θεού εν ημίν»⁴⁰. Αν η θυσία γίνει στο επίπεδο το εσωτερικό, στη καρδιά, δεν υπάρχει λόγος να πραγματοποιηθεί και εξωτερικά. Το θέμα είναι η καρδιά του θνητού να είναι ελεύθερη, χωρίς δεδομένα, ώστε να υπάρχει η πιθανότητα να αφουγκράζεται έστω και λίγο την Αύρα τη λεπτή.

Ο Αβραάμ ξεπέρασε τον πειρασμό της γνώσης του καλού και του κακού. Οι σύγχρονοι όμως χριστιανοί και οι περισσότεροι μελετητές της Βίβλου σκανδαλίζονται από την ανήθικη συμπεριφορά του στην Αίγυπτο όπου στην ουσία έπαιξε το ρόλο του προαγωγού της γυναίκας του! Ο «προαγωγός» όμως έδωσε το όνομά του στον Παράδεισο ο οποίος έκτοτε ονομάζεται και «κόλπος του Αβραάμ» ενώ εμείς βράζουμε στο ζουμί των δεδομένων μας, μίζεροι και ξενέρωτοι, περήφανοι για τις σωστές κρίσεις και αξιολογήσεις μας. Ο Δημήτρης Αποστολάκης από τους «Χαΐνηδες» (http://www.hainides.gr/) λέει μια χαριτωμένη ιστοριούλα: «Ήταν ένας που είχε ένα άλογο και το έχασε. Το μαθαίνουν οι χωρικοί και λένε: “κακό αυτό”, κι αυτός απαντάει: “μπορεί κακό, μπορεί καλό”. Μετά μερικές μέρες επιστρέφει το άλογό του μαζί με άλλα 9 άργια άλογα: “καλό αυτό” … “μπορεί καλό, μπορεί κακό”. Την επόμενη εβδομάδα το καβαλάει ο γιός του, πέφτει και σπάει το ποδάρι του: “κακό αυτό” … “μπορεί κακό, μπορεί καλό”. Σε πέντε μέρες γίνεται πόλεμος και φεύγουν τα παληκάρια για το μέτωπο, αλλά ο γιός του δεν μπορεί να πάει: “καλό αυτό” … “μπορεί καλό, μπορεί κακό” … και πάει λέγοντας». Και συμπληρώνει: «Δεν ξέρουμε εμείς το καλό και το κακό κι αντί να λέμε, καλό αυτό, κακό το άλλο, ας ψάξουμε να βρούμε ποιός είναι ο εχθρός κι όχι να τα βάζουμε με το γείτονα, αλλά με τον υπερουράνιο γείτονα …». Αν δεν επιστρέψουμε τον καρπό που μας πρόσφερε ο Όφις, αν δεν αρνηθούμε τη ψευδαίσθηση της γνώσης του καλού και του κακού που μας δημιουργεί ο υπέροχος, υπερσύγχρονος βιολογικός επεξεργαστής που κουβαλάμε εντός του κρανίου μας, αν δεν αρνηθούμε όλα τα δεδομένα μας, ηθικά, εκκλησιαστικά ή κοσμικά, δογματικά ή φιλοσοφικά, παραδοσιακά ή και μοντέρνα, θα παραμείνουμε νεκρά κουφάρια, τάφοι κεκονιαμένοι, ανάπηροι, σακάτηδες, ανίκανοι να συμμετάσχουμε στο μεγάλο Χορό της ανθρωπότητας, του Σύμπαντος, των κόσμων όλων.

Μεγάλο εργαλείο η υπακοή, γυμνάζει τον θνητό, στον καθημέραν θάνατο του εαυτού, στην απέκδυση του ιδίου θελήματος, στο σβήσιμο των ατομικών επιθυμιών, στη νέκρωση του «εγώ». Yes, but, είναι εντυπωσιακός ο τρόπος που τελειώνει την αναφορά του στην αναγκαιότητα αναζήτησης του θελήματος του Θεού ο πατήρ Σωφρόνιος: «Ο Γέρων (Σιλουανός) επέμενεν όπως πάντες άνευ εξαιρέσεως, ανεξαρτήτως θέσεως, καταστάσεως ή ηλικίας, πάντοτε και εν πάσιν, έκαστος ως γνωρίζει, παρακαλούν τον Θεόν ζητούντες νουθεσίαν, ίνα ούτω βαθμηδόν πλησιάζουν την οδόν αυτών προς τας οδούς του αγίου θελήματος του Θεού, μέχρις ότου φθάσουν εις την τελειότητα»⁴¹. Δηλαδή ο άγιος Σιλουανός τέμνοντας την παραδομένη απολυτοποίηση της υπακοής, ορθοτομεί και διδάσκει το «επαναστατικό», το σχεδόν «προτεσταντικό»: κάνε προσωπική διαθήκη με τον Θεό … Καλός και χρήσιμος ο θάνατος δια της υπακοής αλλά πρέπει να γνωρίζει ο προπονούμενος ότι κάποτε θα βρεθεί στο χείλος του γκρεμού⁴², και ή θα πέσει κράζοντας «Κύριε ελέησον» μη φειδόμενος της εαυτού ψυχής, παίζοντας κορώνα-γράμμα την αιώνια κατάσταση της ψυχής του, ή θα προτιμήσει τη «σωτηρία της ψυχής του» και θα διακόψει την πορεία «φρονίμως» φοβούμενος και θα χάσει η νύμφη τον Νυμφίο της. Τότε ο μίζερος καημένος εαυτοτραφής κι εαυτοθρέφων θνητός δεν αρκείται στη μίζερη επιλογή του, αλλά αγωνίζεται να την επιβάλλει ως την μοναδική αλήθεια της Εκκλησίας, ως ΤΗΝ ορθόδοξη παράδοση και διώκει κάθε ριψοκίνδυνο ακόλουθο του Σταυρωμένου⁴³. Καλή και χρήσιμη η υπακοή αλλά ο π. Σωφρόνιος μεταφέρει μια εντυπωσιακή πληροφορία: «το διάστημα που ήμουν Πνευματικός στο Άγιον Όρος γνώρισα πολλούς μοναχούς που είχαν φτάσει στη θέωση, κανείς τους όμως δεν ζούσε σε Κοινόβιο»! Προφανώς γιατί η υπακοή από προπόνηση απέκδυσης του «εγώ» καταντάει ιδιαίτερα στις μέρες μας σχεδόν νομοτελιακά θερμοκήπιο του «εαυτού» δια της φαρισαϊκής αυτοδικαίωσης.

42 - Αυτό θα συμβεί πολλές φορές στην επίγεια ζωή του πιστού αλλά και κατά την ώρα της εκδημίας του οπωσδήποτε. Έλεγε ο π. Παΐσιος αναφερόμενος σε αγωνιζόμενους χριστιανούς: «όταν πεθάνουμε θα μας πει ο Χριστός: “Α, ξέρετε ο Παράδεισος γέμισε, δεν έχει άλλο χώρο για σας”. Τότε οι πιστοί που πέρασαν τη ζωή τους με εγκράτεια θα χωριστούν σε δύο ομάδες. Οι μεν θα απαντήσουν: “φτου, τζάμπα παιδευόμασταν τόσα χρόνια” και θα ορμήξουν στις “κοκακόλες” [σ.σ. ο π. Παΐσιος για να αποφύγει την πιθανότητα να φανταστεί ο ακροατής του εμπαθή εικόνα και άρα να νοιώσει φιληδονία, δηλαδή να σκανδαλιστεί, τις πράξεις που ικανοποιούν τα πάθη τις ονομάζει “κοκακόλες”]. Ενώ οι άλλοι θα πουν: “Δόξα τω Θεώ, για να μη χωράει άλλους ο Παράδεισος σημαίνει ότι πάρα πολλοί σώθηκαν, δόξα τω Θεώ. Εμένα κάνε με ότι θέλεις. Χαλάλι Σου η άσκηση που έκανα”. Τότε αυτούς θα τους βάλει σε άλλο, ανώτερο Παράδεισο».

43 - «Παρατηρούμεν εν τούτοις μετά μεγάλης οδύνης εκείνο το λυπηρόν φαινόμενον εν τη ζωή της Εκκλησίας, κατά το οποίον οι ευρισκόμενοι εις το κατώτερον πνευματικόν μέτρον αντιλήψεως δεν δύνανται να συλλάβουν ούτε τας σκέψεις, ούτε τας προσευχάς, ούτε την δύναμιν, ούτε την θεωρίαν, ούτε την αγάπην εκείνων οι οποίοι είναι πλέον ικανοί να αφομοιώσουν τας άνωθεν κατερχομένας αποκαλύψεις. … εκείνοι οι οποίοι ολιγώτερον εμβαθύνουν εις την γνώσιν των θείων πραγμάτων αποδέχονται την ιδίαν αυτών αντίληψιν ως την εσχάτην τελειότητα και μάχονται να επιβάλουν αυτήν εφ’ όλης της δομής της Εκκλησίας … Πάντες “οι θέλοντες ευσεβώς ζην εν Χριστώ διωχθήσονται”, έτι και εντός της Εκκλησίας, εφ’ όσον υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι ουχί μόνον απορρίπτουν την τελειότητα, αλλά και μάχονται κατ’ αυτής» (ΑΣΚΗΣΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1996, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 100-101).

Η προσωπική αναζήτηση του θελήματος του Θεού δεν είναι μια πολυτέλεια που αφορά κάποιους «προχωρημένους» (τουλάχιστον στις έσχατες μέρες που ζούμε) αλλά «πάντας άνευ εξαιρέσεως, ανεξαρτήτως θέσεως, καταστάσεως ή ηλικίας, πάντοτε και εν πάσιν»⁴⁴. Ίσως αυτή η αποκάλυψη να είναι το σημαντικότερο μέρος της διδασκαλίας του συγχρόνου αυτού αγίου. Όταν ο πιστός προσανατολιστεί προς τη συνεχή αναζήτηση του θελήματος του Θεού τότε ο ψυχισμός του είναι εκτεθειμένος διαρκώς σε βιώματα που τον φέρνουν κοντά στον πυρήνα της διδασκαλίας του αγίου Σιλουανού, το «κράτει τον νουν σου εις τον άδην και μη απελπίζου»⁴⁵. Η αναγκαιότητα όμως της προσωπικής αναζήτησης του θελήματος του Θεού αποσιωπάται και διαστρέφεται «για τις ανάγκες του αγαθού ποιμνίου» από υπερβολική φοβία για την ανθρώπινη αδυναμία⁴⁶, ή άλλοτε για τις ανάγκες πονηρών ή και «αγαθών» ποιμένων που χαίρονται να το παίζουν γεροντάδες. Ο άπειρος μαθητής στην προσπάθεια του να αναγνωρίζει το θέλημα του Θεού στη ζωή του φυσικά θα πέσει, θα κάνει λάθη. Ο «φρόνιμος» λοιπόν «προπονητής» φροντίζει να ελαχιστοποιήσει αυτόν τον κίνδυνο γιατί κι αυτός θα χρεωθεί την αποτυχία, θα γίνει ρεζίλι που το πνευματικοπαίδι έκανε αυτό ή εκείνο. Πάνω απ’ όλα το ίματζ, γαρ. Κάπως έτσι σακατεύονται ψυχές και εγκλωβίζονται στο «θερμοκήπιο» της ηθικολογίας⁴⁷ και της ανθρωποκεντρικής ασκητικής. «Συν Αθηνά και χείρα κίνει» και για να μην κουράζεται η Αθηνά, κούνα εσύ τα χεράκια σου μονίμως και αποκλειστικώς για να ‘χεις σίγουρο αποτέλεσμα. Γιατί αν επαφίεσαι στην Πρόνοια του Ουρανού ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να σου προκείψει. Γιαυτό άλλωστε κι εκείνοι οι παλιοί Εβραίοι τον 11ο αιώνα π.Χ. ζήτησαν Βασιλιά και πήραν τον Σαούλ. Βαρέθηκαν οι άνθρωποι να εξαρτώνται από τις πανάγαθες Βουλές του Πανάγαθου. Σου λέει, «καλύτερα να ‘χουμε Βασιλιά να κατατροπώνουμε τους εχθρούς μας παρά να είμαστε διαρκώς “εκτεθιμένοι” στο θέλημα του Θεού. Δεν είναι κατάσταση αυτή να πρέπει να μετανοούμε για να Τον έχουμε βοήθεια κι όποτε υπερηφανευόμαστε να πέφτει ο ουρανός στο κεφάλι μας».

46 - «Ο αθωνικός μοναχισμός εν τη νηπτική αυτού δυσπιστία προς τον άνθρωπον κρατεί τον αρχαίον κανόνα: “Μηδένα προ του τέλους μακάριζε”. Η θετική αύτη νήψις ως και παν άλλο εν τη ανθρωπίνη ζωή δύναται να υπερβή τα όρια του δέοντος λαμβάνουσα χαρακτήρα μεγαλοποιημένης φοβίας περί της ανθρωπίνης αδυναμίας. Ο αθωνικός μοναχισμός ίσως έχει κλίσιν μάλλον προς το τελευταίον» (ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 324).

Η προσωπική αναζήτηση του θελήματος του Θεού είναι για όλους αλλά εδώ και αιώνες η πείρα έχει αποδείξει ότι οι περισσότεροι δεν ακολουθούν αυτό το δρόμο. Για να αντιμετωπίσει η Εκκλησία αυτή την αξιοθρήνητη κατάσταση θέσπισε την οδό της υπακοής. Αν και η προσωπική αναζήτηση του θελήματος του Θεού δια της καθαρής προσευχής είναι σπάνιο φαινόμενο και προϋποθέτει βαθειά πείρα, κόπο πολύ και μεγάλη εμπειρία στη πάλη κατά των παθών και των δαιμόνων, ιδιαίτερα στις μέρες μας, είναι απαραίτητη για όλους …⁴⁸.

Πάντως μέχρι να ξεκαθαρίσει η υπόθεση και να φανεί ποιό είναι το θέλημα του Θεού ο θνητός πρέπει να τηρεί αυστηρά την ασκητική αρχή «μη δέχεσαι και μην απορρίπτεις». «Μη δέχεσαι» γιατί μπορεί να είναι πλάνη και να συνηθίσεις να δέχεσαι δαιμονική ενέργεια. «Μην απορρίπτεις» γιατί μπορεί να είναι από τη Χάρη και να συνηθίσεις να Την διώχνεις και να Την μισείς⁴⁹. Ο π. Σωφρόνιος τονίζει, ότι ο δεύτερος κίνδυνος είναι φοβερώτερος και μάλιστα είναι ακριβώς η ασυγχώρητη αμαρτία, η βλασφημία του αγίου Πνεύματος. Δηλαδή όταν βρεθεί κανείς σε ένα τέτοιο δίλλημα –πλάνη ή βλασφημία–, είναι πιο ακίνδυνο να ριξοκινδυνέψει να πάθει το πρώτο, δηλαδή να πλανηθεί, γιατί αν έχει το νου του θα δει τους καρπούς της πλάνης και εύκολα θα μετανοήσει, παρά να πάθει το δεύτερο γιατί τότε «ουκ έστι μετάνοια»!!! Γιατί; Κύριος οίδε⁵⁰! Το απορίας άξιο, το εντυπωσιακό όμως είναι, ότι ο σύγχρονος παραδοσιακός χώρος, όλη η περιρρέουσα συμβουλολογία της σύγχρονης «ορθόδοξης» «ασκητικής» παράδοσης και νοοτροπίας εστιάζει αποκλειστικά και μόνο στο να ευαισθητοποιεί τον ποιμενόμενο για τον πρώτο και ακινδυνότερο κίνδυνο της πλάνης. Όλο το βάρος πέφτει στο πώς να αποφύγει το «πρόβατο» τον πρώτο κίνδυνο: «Πρόσεξε θα πλανηθείς» είναι η προτροπή «ψωμοτύρι» του παραδοσιακού χώρου. Αν κανείς ερευνήσει τη σύγχρονη και παλιά εκκλησιαστική γραμματεία θα διαπιστώσει ότι μόνο τρεις, μετά τον Χριστό, ασχολήθηκαν με το θέμα της βλασφημίας του αγίου Πνεύματος, ο Μέγας Βασίλειος⁵¹, ο άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος⁵² και ο σύγχρονός μας άγιος, ο π. Σωφρόνιος Σαχάρωφ!!! Ο Χριστός μας πέταξε κατάμουτρα ότι υπάρχει μία ασυγχώρητη αμαρτία κι εμείς το μόνο που μας νοιάζει είναι πώς θα γίνουμε καλά παιδιά, χρηστοί και ηθικοί πολίτες, άχριστοι και πόρνοι για την Ουράνια Βασιλεία, μωρές παρθένες.

51 -

«ΕΡΩΤΗΣΙΣ
Τί αν τις ποιήσας, βλασφημεί εις το Πνεύμα το άγιον;

ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ
Εκ της τότε βλασφημίας, ήν εβλασφήμησαν οι Φαρισαίοι, εφ᾽ οίς και το κρίμα τούτο ετέθη, δήλόν εστιν, ότι και νυν εκείνος βλασφημεί εις το Πνεύμα το άγιον, ός αν τας ενεργείας και τους καρπούς του αγίου Πνεύματος τω εναντίω επιφημίση• όπερ πάσχομεν οι πολλοί, τον μεν σπουδαίον κενόδοξον πολλάκις ριψοκινδύνως αποκαλούντες, του δε ζήλον αγαθόν επιδεικνυμένου οργήν καταψευδόμενοι, και άλλα τοιαύτα εν υπονοίαις πονηραίς ψευδώς επιφημίζοντες».

«ΕΡΩΤΗΣΙΣ
Τί αν κάνει κανείς βλασφημεί το άγιο Πνεύμα;

ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ
… βλασφημεί εις το άγιο Πνεύμα όποιος τις ενέργειες και τους καρπούς του αγίου Πνεύματος τις αποδίδει στον αντίθετο, πράγμα που παθαίνουν πολλοί, αποκαλόντας, με μεγάλο κίνδυνο για τον εαυτό τους, τον χαρισματικό, κενόδοξο ή αυτόν που δείχνει αγαθό ζήλο, θυμώδη …».

Μέγας Βασίλειος, «ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΕΠΙΤΟΜΗΝ».

52 -

«Αδελφοί και πατέρες, “πάσα αμαρτία”, φησί το ιερώτατον λόγιον του Σωτήρος, “αφεθήσεται τοις ανθρώποις, τω δε εις το Πνεύμα το άγιον βλασφημήσαντι ουκ αφεθήσεται ούτε εν τω νυν αιώνι, ούτε εν τω μέλλοντι”. Ζητήσωμεν ουν τις εστιν η εις το Πνεύμα το άγιον βλασφημία. Βλασφημία εστίν εις το Πνεύμα το άγιον το επιφημίζειν τας ενεργείας αυτού τω πνεύματι τω εναντίω, καθά φησιν ο μέγας Βασίλειος. Πώς δε τις τούτο ποιεί; Οπόταν ή γινόμενα θαύματα τω αγίω Πνεύματι ή έτερόν τις ορών θείον χάρισμα εις ένα των αυτού αδελφών –, φημί δη κατάνυξιν ή δάκρυα ή ταπείνωσιν ή γνώσιν θείαν ή λόγον σοφίας της άνωθεν ή άλλο τι χαριζόμενον υπό του θείου Πνεύματος τοις τον Θεόν αγαπώσι –, λέγει είναι τούτο από της απάτης του διαβόλου· αλλά και ο τους υπό θείου Πνεύματος αγομένους ως υιούς Θεού, τους τα προστάγματα ποιούντας του Πατρός αυτών και Θεού, λέγων υπό δαιμόνων πλανάσθαι, και αυτός εις το Πνεύμα το Άγιον βλασφημεί το ενεργούν εν αυτοίς, καθά δη και Ιουδαίοί ποτε εις τον Υιόν του Θεού· εκείνοι γαρ έβλεπον δαίμονας απελαυνομένους υπό Χριστού και κατά του Αγίου Πνεύματος εβλασφήμουν και αναιδώς οι αναιδείς έλεγον· “Εν Βεελζεβούλ, άρχοντι των δαιμονίων, εκβάλλει τα δαιμόνια”. Αλλά ταύτα ακούοντές τινες ουκ ακούουσι και βλέποντες ου βλέπουσι, πάντα δε τα υπό της θείας Γραφής μαρτυρούμενα έργα εκ Πνεύματος Αγίου και ενεργείας θείας γίνεσθαι, ώσπερ εαυτών έξω γενόμενοι και πάσαν θείαν Γραφήν από των ψυχών αυτών αποπτύσαντες και την εξ αυτών εγγινομένην γνώσιν των διανοιών αυτών εξωθήσαντες, εκ μέθης και δαιμονικής εργασίας ταύτα γίνεσθαι λέγειν ου φρίττουσι».

«… Βλασφημία του αγίου Πνεύματος είναι το να αποδίδει κανείς τις ενέργειές Του στο αντίθετο πνεύμα, όπως λέει ο μέγας Βασίλειος. Πώς δε κάποιος το κάμνει αυτό; Όταν, ή θαύματα που έγιναν από το άγιο Πνεύμα, ή βλέποντας κάποιο άλλο θείο χάρισμα σε έναν από τους αδελφούς του, –ας πούμε κατάνυξη ή δάκρυα ή ταπείνωση ή θεία γνώση ή λόγο σοφίας της άνωθεν ή κάτι άλλο από αυτά που χαρίζει το άγιο Πνεύμα σε αυτούς που αγαπούν τον Θεό–, λέει ότι αυτό είναι από την απάτη του διαβόλου. Και όταν, όσους, καθοδηγούμενοι από το άγιο Πνεύμα ως υιοί Θεού, εκτελούν το θέλημα του Πατέρα τους και Θεού, τους κατηγορεί κανείς ότι πλανόνται υπό δαιμόνων και τότε αυτός βλασφημεί εις το άγιο Πνεύμα το οποίο ενεργεί μέσα τους, … Αλλά αυτά αν και τα ακούνε κάποιοι είναι σαν να μην τα άκουσαν και αν και τα βλέπουν είναι σαν να μην τα είδαν …

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΛΒ΄, Πατερ. Εκδ. «ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ», τομ. 19Δ σ. 450.

Κάπως έτσι, κάθε μητρούχος, κάθε μαυροφορεμένος, κάθε «ζηλωτής» «πιστός» είναι έτοιμος με πάσα ευκολία να εντοπίζει πλάνες και πλανεμένους εντός και οπωσδήποτε εκτός της «Εκκλησίας». Ο προφήτης Ιωήλ προφήτευσε ότι τω καιρώ εκείνω, στις έσχατες μέρες, θα στείλει ο Θεός το Πνεύμα Του επί πάσα σάρκα, επί τους δούλους Του και επί τας δούλας Του και θα προφητεύουν (Πράξ. 2, 17-18). Θα στείλει τον Παράκλητο σε κάθε θνητό που θα πονάει για τον πόνο του Ουρανού χωρίς να περιορίζεται από θεσμούς και όρια θρησκευτικά ή ηθικά. Το Πνεύμα όπου θέλει πνει⁵³ αλλά οι σύγχρονοι «ορθόδοξοι» «χριστιανοί» νομίζουμε ότι μπορούμε να το φυλακίζουμε εντός δογματικών ή ομολογιακών ορίων και αρνιώμαστε αυτή Του την ελευθερία. Όμως δεν έχουμε καμιά δικαιολογία γιατί αυτός ο τόσο βαθύς θεολογικά και πλούσιος βιωματικά σύγχρονός μας άγιος ο π. Σωφρόνιος Σαχάρωφ μας το ξαναθύμησε, το τόνισε εδώ και μισό αιώνα: «Πολλοί έλαβον την χάριν, και ουχί μόνον εκ των μελών της Εκκλησίας αλλά και εκ των εκτός Αυτής όντων (διότι παρά τω Κυρίω “ουκ έστι προσωποληψία”) …»⁵⁴. Είμαστε αδικαιολόγητοι που ρέπουμε σωρηδόν προς την ασυγχώρητη αμαρτία της άρνησης του χαρίσματος κάθε αλλόπιστου, εταιρόδοξου, εταιρόηθου ή και ομόδοξου παράξενου και ξένου για την παγωμένη μας καρδιά, χαρισματούχου. Έχουμε καταντήσει να μη μας νοιάζει η Έμπνευση, δεν μας ενδιαφέρει η Αύρα η λεπτή. Εμείς έχουμε το κύρος μας, τα πλούτη μας τα πατροπαράδοτα της ορθόδοξής μας «παράδοσης» και έως και μισούμε και σιχαινόμαστε την κακόμοιρη την Περιστερά που δεν έχει που να κουρνιάσει με την τόση ανθρωποκεντρικήλα που μας δέρνει. Εν ονόματι της «παράδοσης» (της θρησκευτικοπολιτιστικής) αρνούμαστε την Παράδοση, την εγκατοίκηση εντός μας του Πνεύματος της Αληθείας κι αλήθεια το σιχαινόμαστε, το μισούμε⁵⁵.

«Η όντως εν τω Θεώ και μετά του Θεού ζωή δίδεται ή εις τα “παιδία” (Ματθ. 18,3· 11,25) ή εις τους δια Χριστόν μωρούς, ως εις τον μέγαν Παύλον (βλ. Α’ Κορ. 4,8-10· 1-20). … Ο Παύλος εξεπλήρωσε την διαθήκην του Κυρίου, Όστις είπεν: “Ούτως ουν πας εξ υμών, ός ουκ αποτάσσεται πάσι τοις εαυτού υπάρχουσιν, ου δύναται είναι Μου μαθητής” (Λουκ. 14,33) – “πάσι τοις εαυτού υπάρχουσιν” επί του επιπέδου του κτιστού είναι, εν τη απομονώσει του ανθρώπου από του Θεού, εν τω αυτοκαθορισμώ αυτού». Και μεταξύ αυτών που καλείται ο άνθρωπος να αποταχθεί μπορεί να είναι και αξιότιμες παράδοσεις και ασφαλείς οδοί σωτηρίας και και και …. «Επομένως είναι εις ημάς αναγκαίον να ακολουθήσωμεν το παράδειγμα του κατά πνεύμα πατρός ημών Αβραάμ: Να λάβωμεν ανά χείρας πυρ και μάχαιραν και να αναβώμεν εις υψηλόν τόπον, ίνα προσφέρωμεν εις τον Θεόν ως ολοκάρπωσιν παν ό,τι είναι εις ημάς κατά σάρκα πολύτιμον. Τότε και ημείς θα ακούσωμεν: “Νυν οίδα σε … και ευλογών ευλογήσω σε” (Γεν. 22). Και τούτο είναι η αληθής οδός προς την μακαρίαν αιωνιότητα: Εις πάσαν άλλην οδόν παραμένουν ίχνη θανάτου. Μόνον όταν παραδοθώμεν “εις τέλος” (Ιωάν. 13,1) ακολουθούντες τον Χριστόν, διανοίγονται εντός ημών αι ύψισται δυνατότητες της φύσεως ημών και καθιστάμεθα ικανοί να δεχθώμεν το Ευαγγέλιον εις την αιωνία αυτού διάστασιν. Η αποφασιστικότης του “αφιέναι πάντα” (Ματθ. 19,27-30) οδηγεί ημάς εις το κατώφλιον μεταξύ χρόνου και αιωνιότητος, ημείς δε διδασκόμεθα να θεωρώμεν τας πραγματικότητας άλλου, αφθάρτου Είναι, κεκρυμμένου έως τότε αφ’ ημών. Ο Θεός δεν παραβιάζει την ελευθερίαν ημών. Δεν θα εισβάλη Ούτος εντός της καρδίας ημών, εάν ημείς δεν είμεθα διατεθειμένοι να ανοίξωμεν εις Αυτόν την είσοδον: “Ιδού έστηκα επί την θύραν και κρούω. Εάν τις ακούση της φωνής Μου και ανοίξη την θύραν, … εισελεύσομαι προς αυτόν” (Αποκ. 3,20). Και όσον ευρύτερον ανοίγομεν την θύραν, τοσούτον αφθονώτερον το Άκτιστον Φως πληροί τον εσωτερικόν ημών κόσμον»⁵⁶.

Ο Επίσκοπος είναι «εις τύπον και τόπον» Χριστού. Η θεία Λειτουργία γίνεται εν ονόματι του τοπικού Επισκόπου. Η θεία Χάρη δια των μυστηρίων παρέχεται στους πιστούς μέσω ενός συστήματος υπό του Επισκόπου ελεγχόμενου. Άλλο αυτό κι άλλο το ότι το Πνεύμα όπου θέλει πνει(!) εκτός θεσμών και ανθρωπίνων δεσμών. Και σε ομοδόξους και σε ετεροδόξους, και σε αλλοθρήσκους και σε αλλοφύλους, και σε απίστους όπως ο Αβραάμ⁵⁷! Το να απολυτοποιείται ο θεσμός του Επισκόπου, το να εμφανίζεται ο Επίσκοπος «εις τύπον και τόπον» του Πατρός(!) και να παραθεωρείται ο ρόλος των «ελεύθερων» χαρισματούχων είναι φιλιοκβεϊκή αλλοίωση! Είναι παπισμός! Ο Χριστός εντέλλεται κι εμείς κάνουμε πως δεν βλέπουμε την εντολή Του: «μη καλέσετε πατέρα επί της γης»⁵⁸. Εδώ και μερικούς αιώνες το ‘χουμε κάνει «παράδοση» καθένας που φοράει ράσο, από καλόγερος μέχρι επίσκοπος, αυτόματα και αυτονόητα να αποκτάει πριν από το όνομά του το πρόθεμα «πάτερ-» ή «παπά-». Ούτε που το προσέχουμε κι αυτό, περήφανοι για την ορθοδοξότητά μας. Όμως, η εκτροπή του Σχίσματος έχει για πυρήνα της ακριβώς αυτό, το ότι ο εκεί «επίσκοπος» επέτρεψε στον εαυτό του να νοιώθει και να λέγεται Πάπας! Το ότι λένε οι άγιοι μας, ότι ο επίσκοπος είναι εις τύπον και τόπον Χριστού δεν είναι θεολογικούρα για να ‘χουμε να λέμε παράξενες εκφράσεις και συμβολισμούς. Στην αγία Τριάδα όλα είναι κοινά και μόνα ακοινώνητα είναι τα υποστατικά ιδιώματα, η πατρότητα, το γεννητό και το εκπορευτό. Κοινή πηγή του Υιού και του Πνεύματος ο Πατέρας. Ούτε ο Υιός εκπορεύει το Πνεύμα, ούτε το Πνεύμα γεννά τον Υιό. Μετά τον Μ. Κωνσταντίνο και την κοινωνική επικράτηση του χριστιανισμού ο μεγαλύτερος σταυρός της Εκκλησίας είναι η αρμονική συνύπαρξη του θεσμού και του χαρίσματος, του επισκόπου και του όποιου τυχαίου χαρισματούχου. Και από τότε υπάρχει πρόβλημα γιατί ο πρώτος (ο θεσμός) έχει στη διάθεσή του συνήθως τη βακτηρία της κοσμικής εξουσίας ενώ ο άλλος συχνά νοιώθει στη πλάτη του τη ράβδο της. Δηλαδή κάθε επίσκοπος θα όφειλε να έχει τεντωμένες τις κεραίες της καρδιάς του μπας και εντοπίσει στην επισκοπή του κανέναν παράξενο φορέα του Ξένου ώστε να του εξασφαλίσει πλήρη ελευθερία …!!! Ανταυτού στη θεωρία και στη πράξη ένας είναι ο γενικός ντερβέναγας, ο εις τύπον και τόπον Πατρός(!), τοπικός επίσκοπος. Γιαυτό άλλωστε και με τόση ηδονή δέχεται ο καθείς το επίθεμα «πάτερ-» ή «παπά-». Δεν είναι τυχαίο ότι και τα δύο είναι αντιδάνεια εκ της λατινικής (pater και papa) από όπου και εισήχθησαν κάποτε μετά την Άλωση, ίσως τον 17^ο αιώνα.

57 - Μέχρι τη στιγμή που του φανερώθηκε ο Χριστός τί ήταν ο Αβραάμ; σε ποιόν Θεό πίστευε; Όλοι οι άλλοι κάπου πίστευαν, στον ήλιο, τα άστρα, τα μοσχάρια, τα φίδια, τα δένδρα, τα βουνά. Αυτός, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο, δεν πίστευε. Φρόντιζε να ελευθερώνεται από τις όποιες προκαταλήψεις του, τα κάλπικα «νομίσματά» του, τις δήθεν αντικειμενικές του κρίσεις, και περίμενε ξύπνιος. «Ο πατέρας του Αβραάμ ήταν ειδωλολάτρης, λάτρευε τα είδωλα. Ο Αβραάμ είδε το σύμπαν, προβληματίσθηκε που λάτρευαν τα άψυχα είδωλα και δούλεψε το μυαλό του: “Δεν μπορεί, είπε, αυτά τα είδωλα, αυτά τα ξύλα, να είναι θεοί, να δημιούργησαν αυτόν τον κόσμο. Ποιός έκανε τον ουρανό, τ’ αστέρια, τον ήλιο κ.λ.π.; Πρέπει να βρώ τον αληθινό Θεό κι Αυτόν θα πιστέψω και θα προσκυνήσω”. Τότε λοιπόν ο Θεός του αποκαλύφθηκε και του είπε: “Έξελθε εκ της γης σου και εκ της συγγενείας σου” και τον πήγε στην Χεβρώμ, και έγινε αγαπημένο παιδί του Θεού» (ΜΕ ΠΟΝΟ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗ, γερ. Παΐσιου, εκδ. Ι. Μ. αγ. Ιωάννου Θεολόγου, Σουρωτή Θεσ/νίκης, σ. 221).

58 - «23.8 υμείς δε μη κληθήτε ραββί· είς γαρ υμών εστιν ο διδάσκαλος, ο Χριστός· πάντες δε υμείς αδελφοί εστε. 23.9 και πατέρα μη καλέσητε υμών επί της γής· είς γαρ εστιν ο πατήρ υμών, ο εν τοις ουρανοίς. 23.10 μηδέ κληθήτε καθηγηταί· είς γαρ υμών εστιν ο καθηγητής, ο Χριστός. 23.11 ο δε μείζων υμών έσται υμών διάκονος» (Κατά Ματθαίον).

Ο Πεντζίκης έλεγε: «ο πόνος είναι πέλαγος απέραντων δυνατοτήτων». Η ασκητική μας παράδοση θεωρεί τον πόνο απαραίτητο κοπίδι που σμιλεύει τη μορφή και ομορφαίνει τον θνητό. Ναι, «πόνος και όποιος αντέξει» που λέει κι ένας σύγχρονος επίσκοπος, όμως ο π. Παΐσιος αναφέρει ένα ενδιαφέρον περιστατικό: «Ρώτησα για μια συμμαθήτριά μου και έμαθα ότι είχε πάρει κακό δρόμο. Έ, λοιπόν, προσευχόμουν να την φωτίση ο Θεός να ‘ρθη να της πω λόγο. Είχα συγκεντρώσει χωρία περί μετανοίας. Ήρθε κάποτε με άλλες δύο-τρεις. Μετά ερχόταν συχνά με το παιδί της με κεριά και λάδια. Μια μέρα μου είπε κάποιος: “Πάτερ, αυτή κοροϊδεύει. Αλλοιώς παρουσιάζεται εδώ, άλλα κάνει κάτω με τους αστυνομικούς”. Την επόμενη φορά που ήρθε την μάλωσα αυστηρά και έφυγε κλαίγοντας. Σε λίγο αισθάνθηκα όλο το σώμα μου να φλογίζεται από μια δυνατή σαρκική πύρωση. Πήγα, έκανα προσευχή, τίποτε. Απορούσα, πώς μου συνέβη αυτός ο πειρασμός. Ξανάκανα προσευχή, πάλι χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Πήρα το τσεκούρι, έβαλα την μπούκα (το πίσω μέρος της κνήμης, τη γάμπα) του αριστερού ποδιού σε ένα ξύλο, ακουμπούσα πάνω της την κόψη και με ένα σφυρί χτυπούσα το τσεκούρι από επάνω. Έκοψα επτά κομματάκια κρέας. Ήλπιζα ότι με τον πόνο του κοψίματος θα λιγοστέψει λίγο η σαρκική πύρωση, αλλά τίποτε. Γέμισε το παπούτσι αίμα, αλλά ο πόλεμος δεν υποχώρησε. Τότε σηκώθηκα, άφησα το Μοναστήρι ανοιχτό και κατευθύνθηκα προς το δάσος. “Καλύτερα να με φαν οι αρκούδες”, είπα … Στον δρόμο απέκαμα και έπεσα εξαντλημένος στην άκρη του μονοπατιού. Σκεφτόμουν πώς μου συνέβη αυτός ο πειρασμός, και προσπαθούσα αν δώσω μια εξήγηση, να βρω την αιτία του. Τότε μου ήρθε ξαφνικά στο νου η γυναίκα που μάλωσα και σκέφθηκα: “Θεέ μου, αν αυτή αισθανθή τέτοιο σαρκικό πόλεμο, πώς θα μπορέσει η καημένη να αντέξη;”. Αυτό ήταν! Μετάνοιωσα για τον αυστηρό έλεγχο προς την γυναίκα, ζήτησα συγχώρηση από τον Θεό και αμέσως αισθάνθηκα σαν να βγήκα από δροσερό λουτρό. Είχε εξαφανισθή η πύρωση. … Όταν μας πειράζη σαρκική επιθυμία, δεν φταίει πάντα η σάρκα. Διότι μπορεί ο σαρκικός πόλεμος να προέρχεται και από λογισμούς κατακρίσεως και υπερηφανείας. Πρώτα να βρούμε την αιτία του πειρασμού, και μετά να ενεργήσουμε ανάλογα. Όχι να αρχίσουμε αμέσως νηστείες, αγρυπνίες κ.λπ.»⁵⁹. Ο πόνος από μόνος του δεν αρκεί για να ίπταται ο όνος. Ο πόνος είναι παρενέργεια της πτώσης και το πρώτο θέλημα του Θεού ήταν και είναι η νύμφη απόνως, εν τω παραδείσω, απλά και απαλά να ενωθεί με τον Νυμφίο της, να εκτοξευθεί από αυτή την εξέδρα που τη λέμε επίγεια ζωή. Ο πόνος χρειάζεται για να ελευθερωθεί ο θνητός από τον «εαυτό», δεν είναι αυτοσκοπός και όσο πιο νωρίς καταδεχτεί ο θνητός να κάνει το κλικ, το άλμα, και να σφραγίζει εντός του το «γεννηθήτω το θέλημά Σου» έτοιμος για όλα και για τίποτε, τόσο λιγότερα «κιλά» πόνου θα χρειαστεί να νοιώσει, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες στις έσχατες μέρες μας να αναγνωρίσει τον Ερχόμενο, να αναγνωρίσει η νύμφη τον «εν εταίρα μορφή» Ερχόμενο Νυμφίο της.

Ο Ιησούς Χριστός γεννήθηκε στη Βηθλεέμ πριν δύο χιλιάδες χρόνια. Κάποιοι εκμεταλλεύτηκαν τον ερχομό Του και αγίασαν. Για τους περισσότερούς μας είναι σαν να μην ήρθε. Η ζωή ακόμη τραβάει την ανηφόρα. Θλιμμένοι και στεγνοί, απελπισμένοι, προσπαθούμε να ξεδιψάσουμε σε λασπόνερα. Όσοι έτυχε να υποψιαστούν το μέγεθος της προσφοράς Του ελπίζουν και αναμένουν το δεύτερο ερχομό Του. Οι σύγχρονοι άγιοι μας προετοίμασαν. Ο π. Παίσιος έλεγε ότι: «θα έρθει καιρός που τα λεωφορεία θα έχουν από έξω εικόνες αντί για διαφημίσεις». Ο π. Σωφρόνιος γράφει: «Η εν όλω τω κόσμω παρατηρούμενη πνευματική κρίσις άρα γε δεν είναι προετοιμασία προς μίαν νέαν μεγάλην αναγέννησιν; Επομένως, ό,τι τελείται νυν εις τας ψυχάς μεμονωμένων ατόμων, δύναται να λάβη χώραν και εις πλήθος ψυχών. Και τούτο είναι δυνατόν να έλθη ως ισχυρά πλήμμυρα, ως εκτυφλωτική αστραπή εν μεσονυκτίω σκότει. Η δοθείσα εις ημάς περίοδος της ιστορίας δύναται και θα ώφειλε να αποβή περίοδος αφομοιώσεως του είναι εις όλας αυτού τας διαστάσεις. Εν τω φωτί της ελπίδος ταύτης τα παθήματα καθ' εαυτά διανοίγουν ενώπιον ημών μεγαλειώδες θέαμα: “Ημέρα τη ημέρα ερεύγεται ρήμα, και νυξ νυκτί αναγγέλλει γνώσιν”, εάν διερχώμεθα αυτάς εν προσευχή, ήτις φθάνει “τα όρια της οικουμένης”»⁶⁰. Και αλλού: «Και γεννιέται τώρα η ερώτηση: Η πνευματική κρίση που γνωρίζει ο κόσμος σήμερα δεν μπορεί να είναι ένα προανάκρουσμα για μια τεράστια αναγέννηση; Γιατί αυτό που γίνεται στις ψυχές των λίγων μπορεί να συμβεί σ’ ένα πλήθος ψυχών, μπορεί να μεταβληθεί σε μια πανίσχυρη πλημμύρα. Η τωρινή κατάστασή μας – στην ιστορία, στο τμήμα της που ανήκει σ’ εμάς – μπορεί και πρέπει να είναι μια περίοδος αφομοιώσεως του όντος σ’ όλες του τις διαστάσεις. Στο φως αυτής της ελπίδας ο μεγαλύτερος πόνος μας αποτελεί ένα αποκαλυπτόμενο μεγαλειώδες σκηνικό»⁶¹.

Η ζωή είναι δύσκολη, οι υποχρεώσεις πολλές, οι πτήσεις σπάνιες και επικίνδυνες, όμως όποιος επιλέγει να ελπίζει στον Ερχόμενο οφείλει να προσέχει, γιατί εκείνη η ημέρα θα έλθει σαν παγίδα για όσους κάθονται πάνω στο πρόσωπο της γης⁶² πολύξεροι και χαμερπείς, για όσους μένουν στη μορφή των παραδομένων και προδομένων τύπων και εθίμων, για όσους έχουν απελπιστεί και δεν ποθούν να πετάξουν, για όσους δεν μετέχουν του πόνου του Ουρανού που πονά για την αδιαφορία και σκληροκαρδία και απιστία μας. Κανένας δεν γνωρίζει εκείνη την ημέρα παρά μόνο ο Πατέρας. Όπως τον καιρό του Νώε, οι άνθρωποι έτρωγαν και έπιναν αμέριμνοι, χαμένοι μέσα στις βιοτικές τους μέριμνες, έτσι θα συμβεί και με τον δεύτερο Ερχομό, με τη δεύτερη Παρουσία του Υιού του ανθρώπου⁶³!

Μακάρι να έχουμε την ετοιμότητα να Τον αποδεχτούμε και να σπεύσουμε προς συνάντησή Του. Να Τον αποδεχτούμε ώστε να μας δοθεί να υψωθούμε και να Τον συναντήσουμε, να Τον απαντήσουμε εξ ουρανών κατερχόμενο επί της γης των παθών μας ώστε να την μετατρέψει σε γη της δόξης Του.

Υ Π Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Σ Ε Ι Σ

1 - Η τελετή του χρίσματος δεν ανακαλύφθηκε από την ιουδαϊκή κοινότητα. Ήταν σε χρήση πολύ πιο πριν, στις μητριαρχικές θρησκείες. Άλειφαν με αρωματικά έλαια το ανδρικό μόριο …

2 - «Εν τη Θεία Τριάδι, εκάστη Υπόστασις είναι ολοτελώς ανοικτή προς τας άλλας. Εκεί η κενωτική αγάπη είναι ο θεμελιώδης χαρακτήρ της Θείας Ζωής, ένεκα της οποίας η ενότης της Τριάδος είναι απολύτως τελεία. Τούτο εκφράζεται εν τη θεολογία δια του όρου “περιχώρησις”» (ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1992, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 341). «Στην καθαρή προσευχή ο Πατέρας, ο Υιός και το Πνεύμα φαίνονται στην συνυποστατική τους ενότητα» (Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, εκδ. ΠΟΥΡΝΑΡΑ, 1983, μετάφρ. Rosemary Edmonds, σ. 36).

4 - ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1992, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 255.

5 - ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ, Ιωαν. Ρωμανίδης, σ. 248.

6 - Γράφει ο π. Σωφρόνιος για την Μεταμόρφωση: «Εις απάντησιν της αρχικής μου ερωτήσεως περί της Θαβωρίου Θεοφανείας, ο ανήρ εκείνος παρέτεινε τον λόγον επιδιώκων προφανώς να εύρη εννοίας, αι οποίαι θα ήσαν προσιταί εις εμέ, έστω και εις μικρόν τι μέτρον. Έλεγε: “Πρέπει πάντοτε να έχωμεν κατά νουν την ανεπάρκειαν ημών· εάν δε επιτρέψω εις εαυτόν να θίξη το μέγα τούτο θέμα, θα πράξω τούτο ακροθιγώς, όπως ολίγον τι κατανοήσωμεν αυτό άνευ τολμηρών αξιώσεων να αποσαφηνήσωμεν ή και κατανοήσωμεν τούτο πλήρως. Και ούτως, εάν εξέλθωμεν εκ των περιγραφεισών ήδη ενεργειών του Θείου Φωτός εις εκείνην την απλήν, μέχρι φαινομενικής αφελείας διήγησιν των Ευαγγελιστών, δυνάμεθα ολίγον να συμπληρώσωμεν αυτήν ως εξής: Ευθύς ως οι Απόστολοι ήρχισαν να κατανοούν την υπεράνθρωπον τελειότητα του Διδασκάλου αυτών και δια του στόματος του Πέτρου ωμολόγησαν Αυτόν ως Χριστόν, Υιόν του Θεού του Ζώντος, ο Κύριος επόθησε περισσότερον να στερεώση αυτούς εν τη γνώσει ταύτη δια της μαρτυρίας του Πατρός. Τούτο ήτο όλως απαραίτητον, εφ’ όσον Ούτος ητοιμάζετο ήδη προς ‘την έξοδον, ήν έμελλε πληρούν εις Ιερουσαλήμ’, ήτοι προς την τέλεσιν της θυσίας επί του Γολγοθά. Όπισθεν των λόγων του Πέτρου: ‘Συ εί ο Χριστός’ (Μάρκ. η’ 29), κατ’ εκείνην την στιγμήν εκρύπτετο η ατελής γνώσις περί του ποίος πράγματι ήτο αυτός ο Χριστός. Εν τούτοις, παρά την έλλειψιν τελειότητος και πληρότητος της ομολογίας ταύτης, εξεδηλώθη εν αυτή ήδη η αυξηθείσα αγάπη και αφοσίωσις των Αποστόλων, ήτις κατέστησε τούτους ικανούς να ‘χωρήσουν’ μεγαλύτερον φως Θείας αποκαλύψεως, και ως εκ τούτου ο Κύριος είπεν: ‘Εισί τινες των ώδε εστηκότων, οίτινες ου μη γεύσωνται θανάτου έως αν ίδωσι τον Υιόν του Ανθρώπου ερχόμενον εν τη Βασιλεία Αυτού’ (Μάρκ. θ’ 1). Μετά τους λόγους τούτους ο Κύριος μετά των μαθητών τελεί εν σιωπή την πορείαν εκ των ορίων της Καισαρείας της Φιλίππου έως του Ιερού Θαβώρ, και εκεί, εκλέξας τους προκρίτους, Πέτρον, Ιάκωβον και Ιωάννην, ωδήγησεν αυτούς εις ‘το όρος το υψηλόν’ της θεωρίας της Θείας Αυτού ‘Δόξης, ήν είχεν Αυτός παρά τω Πατρί προ του τον κόσμον είναι’. Αυτός ο Κύριος πάντοτε και αναλλοιώτως έφερεν εν Εαυτώ το Φως –ών κατά την Θεότητα Αυτού άναρχον Φως–, αλλά διέμενεν εν Αυτώ κατά τρόπον αόρατον εις εκείνους, οι οποίοι δεν εδέχθησαν εισέτι εν εαυτοίς το Φως. Επί του Θαβώρ ο Κύριος προσηύχετο. Ουδέν κωλύει ημάς να υποθέσωμεν ότι κατά το περιεχόμενον αυτής η προσευχή αύτη ήτο ομοία εκείνης της εν Γεθσημανή (βλ. Ιωάν. ιζ’ κ.α.), διότι ‘ελήλυθεν Αυτού η ώρα’. Περιπτυσσόμενος εν τη προσευχή το παν, ‘από καταβολής κόσμου’ έως της συντελείας του αιώνος τούτου, προσηύχετο ο Κύριος και δια τους Αποστόλους, όπως φανερωθή εις αυτούς το Όνομα του Πατρός, και όπως η αγάπη, δια της οποίας ο Πατήρ ηγάπησε τον Υιόν, μένη εν αυτοίς (βλ. Ιωάν. ιζ’ 26)» (ΑΣΚΗΣΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1996, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 179-181).

7 - ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 501.

8 -

… ποιούντα τους αρχήν έχοντας κατά φύσιν και τέλος ανάρχους κατά χάριν και ατελευτήτους.

… κάμνοντας αυτούς που κατά φύση υπόκειντε σε αρχή και τέλος κατά χάρη άναρχους και ατελεύτητους.

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, «ΠΡΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΟΝ», Πατερ. Εκδ. «ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ», τομ. 14Γ σ. 182.

9 - ΑΣΚΗΤΙΚΑ Β’, Αββάς Ισαάκ, μετάφραση Νέστωρ Καββαδάς, σ. 45-46.

10 - «Οφθήσεται δε εν τη δόξη αυτού, όταν σκηνώσαντος εν ημίν αυτού θεασώμεθα την δόξαν αυτού» Δίδυμος ο Τυφλός.

11 - ΑΣΚΗΤΙΚΑ Β’, Αββάς Ισαάκ, μετάφραση Νέστωρ Καββαδάς, Λόγος Γ’, σ. 84-85.

12 - ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ, Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου, Ι. Μ. Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής, Β’ Έκδοση Απρίλιος 2003, σ. 79-82.

13 - ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ, Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου, Ι. Μ. Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής, Β’ Έκδοση Απρίλιος 2003, σ. 80.

14 - ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ, Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου, Ι. Μ. Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής, Β’ Έκδοση Απρίλιος 2003, σ. 241-3.

16 - «24.23 Τότε εάν τις υμίν είπη, ιδού ώδε ο Χριστός ή ώδε, μη πιστεύσητε· 24.24 εγερθήσονται γαρ ψευδόχριστοι και ψευδοπροφήται και δώσουσι σημεία μεγάλα και τέρατα, ώστε πλανήσαι, ει δυνατόν, και τους εκλεκτούς. 24.25 ιδού προείρηκα υμίν. 24.26 εάν ουν είπωσιν υμίν, ιδού εν τη ερήμω εστί, μη εξέλθητε, ιδού εν τοις ταμείοις, μη πιστεύσητε· 24.27 ώσπερ γαρ η αστραπή εξέρχεται από ανατολών και φαίνεται έως δυσμών, ούτως έσται και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου» (Ματθ. 24.23-27).

17 - Έκφραση που χρησιμοποιεί ο Ρωμανίδης για να διακωμωδήσει την απλοϊκή φαντασίωση για την Ανάληψη.

18 - ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1992, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 286.

20 - «Ότε ανελήφθης εν δόξη, Χριστέ ο Θεός, των Μαθητών ορώντων, αι νεφέλαι υπελάμβανόν σε μετά σαρκός» (Εσπερινός Αναλήψεως).

21 - «Και όψονται τον Υιόν του ανθρώπου ερχόμενον επί των νεφελών του ουρανού μετά δυνάμεως και δόξης πολλής» (Ματθ. 24.30). «Τότε όψονται τον Υιόν του ανθρώπου ερχόμενον εν νεφέλη μετά δυνάμεως και δόξης πολλής» (Λουκ. 21.27).

23 - Δίδυμος ο Τυφλός.

25 - «Επί τη βάσει των δεδομένων της ιστορίας της Εκκλησίας και της επικοινωνίας ημών μετά πολλών ασκητών κατελήξαμεν εις το συμπέρασμα ότι η πείρα της χάριτος, εις όσους ηξιώθησαν μεγάλων επισκέψεων και οράσεων, μόνον μετά παρέλευσιν πολλών χρόνων ασκήσεως αφομοιούται βαθύτερον και λαμβάνει μορφήν πνευματικής γνώσεως. Αυτήν ακριβώς την γνώσιν προτιμώμεν να ορίσωμεν ως “δογματικήν συνείδησιν”. Η ιστορική πείρα της Εκκλησίας, εις την οποίαν ημείς περικλείομεν τους Αγίους Αποστόλους και τους μεγάλους παλαιούς και νέους Πατέρας, παρέχει την δυνατότητα να καθορίσωμεν ως απαραίτητον προς αφομοίωσιν της χάριτος το διάστημα δεκαπέντε ετών και πλέον. Ούτως, η πρώτη επιστολή του Αποστόλου Παύλου (προς Θεσσαλονικείς) εγράφη δεκαπέντε περίπου έτη μετά την εις αυτόν εμφάνισιν του Κυρίου καθ’ οδόν προς την Δαμασκόν. Εις πολλούς παρατείνεται μέχρις είκοσι, είκοσι πέντε, τριάκοντα και έτι πλείονας χρόνους. Οι Ευαγγελισταί και οι άλλοι Απόστολοι έγραψαν τας μαρτυρίας και επιστολάς αυτών μετά παρέλευσιν πολλών ετών από της Αναλήψεως του Κυρίου. Οι Άγιοι Πατέρες επληροφόρησαν ημάς περί των οράσεων και των βιωμάτων αυτών, ως επί το πλείστον, κατά το τέλος της ασκητικής αυτών οδού. Εις την ζωήν του Γέροντος Σιλουανού βλέπομεν ότι παρήλθον τριάκοντα και πλέον έτη, πριν ή εκμυστηρευθή την πείραν αυτού εγγράφως μεθ’ ωρίμου δογματικής συνειδήσεως. Τοσούτον μακρά είναι η πορεία της αφομοιώσεως της χάριτος. Η δογματική εκείνη συνείδησις, την οποίαν έχομεν υπ’ όψιν, είναι καταστάλαγμα μακροχρονίου πείρας της χάριτος, ουχί δε διανοητικής εργασίας» (ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 247).

26 - «Εν τω κόσμω τούτω η ζώσα πείρα της υποστάσεως σπανίως δίδεται εις τους ανθρώπους: Έρχεται δια της χριστομιμήτου προσευχής υπέρ του σύμπαντος κόσμου, ως και υπέρ ημών αυτών, συμφώνως προς την εντολήν: “Αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν” (Ματθ. κβ’ 39). Οδηγούμενος ο άνθρωπος δια της ενεργείας του Αγίου Πνεύματος εις τοιαύτην προσευχήν ζη υπαρκτικώς το μυστήριον της Τριαδικής Μονάδος. Εν τοιαύτη προσευχή βιούται το ομοούσιον του ανθρωπίνου γένους. Δι’ αυτής αποκαλύπτεται εις ημάς το οντολογικόν νόημα της “δευτέρας εντολής”. Όλος ο Αδάμ γίνεται είς Άνθρωπος-Ανθρωπότης» (ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1992, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 309).

27 - «… ανελήφθης εν δόξη … Όθεν αι ουράνιαι των ασωμάτων τάξεις, το θαύμα εκπληττόμεναι, εξίσταντο θάμβει· και τρόμω συνεχόμεναι, την σην φιλανθρωπίαν εμεγάλυνον. …» (Δοξαστικόν Εσπερινού Τετάρτης της ΣΤ’ εβδομάδος «της Αναλήψεως», ήχος πλ. β’).

«… ο Θεός καινοποιήσας σεαυτώ, υπεράνω πάσης αρχής και εξουσίας ανήγαγες σήμερον· … Αλλ’ οι Ασώματοι, Τίς εστιν ούτος, έλεγον, ο ωραίος ανήρ; Αλλ’ ουκ άνθρωπος, το συναμφότερον το φαινόμενον. Όθεν έξαλλοι Άγγελοι, εν στολαίς περιϊπτάμενοι, τους Μαθητάς, Άνδρες, εβόων, Γαλιλαίοι, ός αφ’ ημών πεπόρευται, ούτος Ιησούς άνθρωπος Θεός, Θεάνθρωπος πάλιν ελεύσεται, κριτής ζώντων και νεκρών· πιστοίς δε δωρούμενος, αμαρτιών συγχώρησιν, και το μέγα έλεος». (Στιχηρά Λιτής Εσπερινού Τετάρτης της ΣΤ’ εβδομάδος «της Αναλήψεως», ήχος δ’).

«Αγγέλων θαυμαζόντων, της ανόδου το ξένον … ανήλθες μετά δόξης ως Θεός, … δια τούτο αι δυνάμεις των ουρανών εθαύμαζον …» (Α’ Στιχολογία εις τον Όρθρον Πέμπτης της ΣΤ’ εβδομάδος «της Αναλήψεως», ήχος α’).

«…των Αγγέλων … καταπληττομένων το εξ αιμάτων της σαρκός αυτού ερυθρόν, ανέβη και εκάθησεν εκ δεξιών του Πατρός, θεώσας την σάρκα, και θαρρώ λέγειν, ποιήσας ταύτην ομόθεον· … Άγγελοι, … λέγοντες· … ούτος όν βλέπετε μετά σαρκός Θεόν τον Ιησούν, ούτως ελεύσεται πάλιν, μετά σαρκός δηλαδή· πλην ουχ ως πρότερον πενιχρώς τε και ησυχή, αλλά μετά δόξης μεγάλης, καθώς νυν οράτε υπό Αγγέλων παραπεμπόμενον …» (Συναξαριστής Αναλήψεως).

«Άγγελοι την άνοδον του Δεσπότου, ορώντες εξεπλήττοντο …» (Μεγαλυνάρια εις τον Όρθρον «της Αναλήψεως»).

«Σήμερον εν ουρανοίς αι άνω δυνάμεις, την ημετέραν φύσιν θεώμεναι, θαυμάζουσαι του ξένου τρόπου την άνοδον, …» (Δοξαστικόν Στιχηρών Εσπερινού Παρασκευής της ΣΤ’ εβδομάδος «του Τυφλού μετά την Ανάληψιν», ήχος πλ. β’).

28 - «16.7 Αλλ᾿ εγώ την αλήθειαν λέγω υμίν· συμφέρει υμίν ίνα εγώ απέλθω. Εάν γαρ εγώ μη απέλθω, ο Παράκλητος ουκ ελεύσεται προς υμάς· εάν δε πορευθώ, πέμψω αυτόν προς υμάς· 16.8 Και ελθών Εκείνος ελέγξει τον κόσμον περί αμαρτίας και περί δικαιοσύνης και περί κρίσεως» (Κατά Ιωάννην).

29 - «11.13 Πάντες γαρ οι Προφήται και ο Νόμος έως Ιωάννου προεφήτευσαν· 11.14 και ει θέλετε δέξασθαι, αυτός εστιν Ηλίας ο μέλλων έρχεσθαι. … 17.10 Και επηρώτησαν Αυτόν οι μαθηταί αυτού λέγονντες· τί ουν οι Γραμματείς λέγουσιν ότι Ηλίαν δει ελθείν πρώτον; 17.11 Ο δε Ιησούς αποκριθείς είπεν αυτοίς· Ηλίας μεν έρχεται πρώτον και αποκαταστήσει πάντα· 17.12 λέγω δε υμίν ότι Ηλίας ήδη ήλθε, και ουκ επέγνωσαν αυτόν, αλλ᾿ εποίησαν εν αυτώ όσα ηθέλησαν· ούτω και ο Υιός του ανθρώπου μέλλει πάσχειν υπ᾿ αυτών. 17.13 Τότε συνήκαν οι Μαθηταί ότι πέρι Ιωάννου του Βαπτιστού είπεν αυτοίς» (Κατά Ματθαίον).

31 - «9.17 είς εκ του όχλου είπε· διδάσκαλε, ήνεγκα τον υιόν μου προς σε, έχοντα πνεύμα άλαλον. … 9.25 ο Ιησούς επετίμησε τω πνεύματι τω ακαθάρτω λέγων αυτώ· το πνεύμα το άλαλον και κωφόν, εγώ σοι επιτάσσω, έξελθε εξ αυτού και μηκέτι εισέλθης εις αυτόν. 9.26 και κράξαν και πολλά σπαράξαν αυτόν εξήλθε, και εγένετο ωσεί νεκρός, ώστε πολλούς λέγειν ότι απέθανεν. 9.27 ο δε Ιησούς κρατήσας αυτόν της χειρός ήγειρεν αυτόν, και ανέστη 9.28 Και εισελθόντα Αυτόν εις οίκον οι μαθηταί αυτού επηρώτων Αυτόν κατ᾿ ιδίαν, ότι ημείς ουκ ηδυνήθημεν εκβαλείν αυτό. 9.29 και είπεν αυτοίς· τούτο το γένος εν ουδενί δύναται εξελθείν ει μη εν προσευχή και νηστεία» (Κατά Μάρκον).

«9.38 και ιδού ανήρ από του όχλου ανεβόησε λέγων· Διδάσκαλε, δέομαί σου, επίβλεψον επί τον υιόν μου, ότι μονογενής μοί εστι· 9.39 και ιδού πνεύμα λαμβάνει αυτόν, … 9.40 και εδεήθην των μαθητών σου ίνα εκβάλωσιν αυτό, και ουκ ηδυνήθησαν. 9.41 αποκριθείς δε ο Ιησούς είπεν· ω γενεά άπιστος και διεστραμμένη, έως πότε έσομαι προς υμάς και ανέξομαι υμών; προσάγαγε τον υιόν σου ώδε. 9.42 έτι δε προσερχομένου αυτού έρρηξεν αυτόν το δαιμόνιον και συνεσπάραξεν· επετίμησε δε ο Ιησούς τω πνεύματι τω ακαθάρτω, και ιάσατο τον παίδα και απέδωκεν αυτόν τω πατρί αυτού» (Κατά Λουκάν).

34 - ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 224.

35 - «15.2 διατί οι Μαθηταί Σου παραβαίνουσι την παράδοσιν των πρεσβυτέρων; ου γαρ νίπτονται τας χείρας αυτών όταν άρτον εσθίωσιν. 15.3 ο δε αποκριθείς είπεν αυτοίς· διατί και υμείς παραβαίνετε την εντολήν του Θεού δια την παράδοσιν υμών; 15.4 ο γαρ Θεός ενετείλατο λέγων· τίμα τον πατέρα και την μητέρα· καί· ο κακολογών πατέρα ή μητέρα θανάτω τελευτάτω. 15.5 υμείς δε λέγετε· ός αν είπη τω πατρί ή τη μητρί, δώρον ό εάν εξ εμού ωφεληθής, και ου μη τιμήση τον πατέρα αυτού ή την μητέρα αυτού· 15.6 και ηκυρώσατε την εντολήν του Θεού δια την παράδοσιν υμών. 15.7 υποκριταί! καλώς προεφήτευσε περί υμών Ησαΐας λέγων· 15.8 εγγίζει Μοι ο λαος ούτος τω στόματι αυτών και τοις χείλεσί Με τιμά, η δε καρδία αυτών πόρρω απέχει απ᾿ Εμού· 15.9 μάτην δε σέβονταί Με, διδάσκοντες διδασκαλίας εντάλματα ανθρώπων» (Κατά Ματθαίον).

36 - «Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ, ΟΜΙΛΙΑΙ», ΤΟΜΟΣ Α’, ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΕΦΡΑΙΜ, ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣΗ ΦΙΛΟΘΕΟΥ, ΕΚΔΟΣΙΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΦΙΛΟΘΕΟΥ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 2005. (Πρόλογος Σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου κ.κ. Ιεροθέου), σ. 101-102.

37 - Ελωχίμ = ο Ερχόμενος.

38 - «Αβραάμ … ηγαλλιάσατο ίνα ίδη την ημέραν την Εμήν, και είδε και εχάρη» (Ιωάν. 8,56)

39 - ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1992, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 383.

40 - ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1992, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 159.

41 - ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 104.

44 - «Η εκζήτησις του θελήματος του Θεού είναι το σπουδαιότερον έργον της ζωής ημών, διότι “οδεύοντες την οδόν” του θελήματος του Θεού γινόμεθα μέτοχοι της αιωνίου θείας ζωής. Η γνώσις του θελήματος του Θεού είναι δυνατή δια διαφόρων οδών. … Ο αγαπών τον Θεόν πάντοτε εκζητεί την άνωθεν υπόδειξιν τείνων διαρκώς το ούς της καρδίας αυτού εις την φωνήν του Θεού. Εν τη πράξει τούτο γίνεται ως εξής: Πας χριστιανός… ενώπιον της ανάγκης όπως εύρη εις αυτήν ή εκείνην την περίπτωσιν λύσιν σύμφωνον προς το θέλημα του Θεού, αποσπάται εσωτερικώς εξ όλων των γνώσεων αυτού, των προειλημμένων σκέψεων, των επιθυμιών και σχεδίων. Τότε, ελεύθερος παντός “ιδικού του”, προσεύχεται μετά προσοχής εν τη καρδία αυτού προς τον Θεόν, και το πρώτον, όπερ γεννάται εν τη ψυχή εξ αυτής της προσευχής, δέχεται ως άνωθεν υπόδειξιν. Όπως λέει ο Γέρων Σιλουανός: “Ακούει εντός της ψυχής αυτού απάντησιν εκ του Θεού και διδάσκεται να κατανοή την χειραγωγίαν Αυτού … Ούτως οι πάντες πρέπει να μανθάνωμεν να αναγνωρίζωμεν το θέλημα του Θεού, διότι, αν δεν μανθάνωμεν, ποτέ δεν θα γνωρίσωμεν αυτήν την οδόν”. Η εργασία αύτη εν τη τελειοτέρα αυτής μορφή, προϋποθέτει την έξιν της αδιαλείπτου προσευχής μετά προσοχής κεκρατημένης εν τη καρδία. Ίνα ακούση όμως πλέον αξιοπίστως την φωνήν του Κυρίου εντός αυτού ο άνθρωπος οφείλει να απεκδυθή του ιδίου θελήματος και να είναι έτοιμος προς πάσαν θυσίαν ως ο Αβραάμ, και δη κατά τους λόγους του Αποστόλου Παύλου, ως ο Ίδιος ο Χριστός, Όστις εγένετο υπήκοος τω Πατρί μέχρι θανάτου (Φιλ. β’ 8). … Ο Γέρων επέμενεν όπως πάντες άνευ εξαιρέσεως, ανεξαρτήτως θέσεως, καταστάσεως ή ηλικίας, πάντοτε και εν πάσιν, έκαστος ως γνωρίζει, παρακαλούν τον Θεόν ζητούντες νουθεσίαν, ίνα ούτω βαθμηδόν πλησιάζουν την οδόν αυτών προς τας οδούς του αγίου θελήματος του Θεού, μέχρις ότου φθάσουν εις την τελειότητα» (ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου σ. 96-104).

45 - «Εν τη αρχή του αιώνος τούτου εγένετο ρήμα Κυρίου προς τον μακάριον Γέροντα Σιλουανόν: “Κράτει τον νουν σου εις τον άδην και μη απελπίζου”. Την ακριβή ημερομηνίαν του γεγονότος τούτου ουδέποτε έμαθον. Είναι δυνατόν να συνέβη εν έτει 1906. Έν έτος περίπου πρότερον, το 1905, εγένετο γνωστή εις τον κόσμον η Εξίσωσις του Αϊνστάϊν: E=mc2. Η τελευταία αύτη έθεσε το θεμέλιον της συγχρόνου επιστήμης και τεχνολογίας. Αφ’ ενός μεν διήνοιξε κολοσσιαίας πηγάς ζωτικής ενέργειας, αφ’ ετέρου δε ήτο η αφετηρία δια την προετοιμασίαν του “αποκαλυπτικού” πυρός του ετοίμου να καταβροχθίση πάσαν ζωήν επί της Γης (βλ. Β’ Πέτρ. γ’ 7, Β’ Θεσσ. α’ 8, Εβρ. ι’ 27, Λουκ. κα’ 35). Ο λόγος όμως όστις εδόθη εις τον Σιλουανόν, ανυπέρβλητος κατά την αξίαν αυτού, αποτελεί δια πολλούς πιστούς καθοδηγητικόν αστέρα προς την ασάλευτον Βασιλείαν (βλ. Εβρ. ιβ’ 28)» (ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1992, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 415).

47 - «Θα ηδυνάμεθα να είπωμεν ότι η εν ταις εντολαίς του Χριστού ενυπάρχουσα πραγματικότης δεν εξεπληρώθη εν τω ιστορικώ Χριστιανισμώ εις τας αληθινάς αυτής διαστάσεις. Εν τη οντολογική αυτού αξία ο Χριστιανισμός υπερβαίνει αμέτρως την σύνεσιν εκείνων, οίτινες εκ ραθυμίας δεν θέλουν να αποκτήσουν την αγίαν θεογνωσίαν, ήτις και είναι η αιώνιος ζωή (βλ. Ιωάν. ιζ’ 3). Οι άνθρωποι αναζητούν την αλήθειαν. Πολλοί αγαπούν τον Χριστόν, αλλά συχνάκις επιχειρούν να υποβιβάσουν το Ευαγγέλιον εις το επίπεδον της ηθικής διδασκαλίας» (ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1992, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 309-310).

48 - «Ο άνθρωπος εκτίσθη “κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν” Θεού και εκλήθη εις το πλήρωμα της αμέσου κοινωνίας μετ’ Αυτού. Ένεκα τούτου πάντες οι άνθρωποι ανεξαιρέτως θα ώφειλον να ακολουθήσουν την πορείαν ταύτην, αλλ’ εκ της πείρας αποδεικνύεται ότι η πράξις αύτη ουδόλως είναι προσιτή εις πάντας. Τούτο δε, διότι οι πλείστοι ούτε ακούουν ούτε κατανοούν εν τη καρδία αυτών την πραείαν φωνήν του Θεού, αλλ’ ακολουθούν μάλλον την θορυβώδην φωνήν του πάθους του ενοικούντος εν τη ψυχή αυτών. Εν τη Εκκλησία, ως διέξοδος εκ της τοιαύτης αξιοθρηνήτου καταστάσεως, παρουσιάζεται άλλη τις οδός: η επερώτησις του πνευματικού πατρός και η εις αυτόν υπακοή. … Όταν εις το έργον τούτο της δια της προσευχής αναζητήσεως του θελήματος του Θεού επιδίδηται τις μη έχων εισέτι αποχρώσαν πείραν, μη δυνάμενος “εκ της γεύσεως” να διακρίνη επακριβώς την ενέργειαν της χάριτος εκ των εκδηλώσεων των παθών, ιδίως δε της υπερηφανίας, τότε είναι απαραίτητον να απευθύνηται εις τον πνευματικόν οδηγόν. … Η δια της προσευχής επίγνωσις του θελήματος του Θεού εν τη τελειοτέρα αυτής μορφή είναι φαινόμενον σπάνιον, κατορθωτόν μόνον δια μακρών κόπων, βαθείας πείρας, πάλης κατά των παθών, πολλών βαρέων πειρασμών εκ των δαιμόνων αφ’ ενός, και μεγάλων αντιλήψεων υπό του Θεού αφ’ ετέρου. Αλλ’ η ένθερμος προσευχή περί της θείας βοηθείας είναι έργον αγαθόν και εις πάντας απαραίτητον: εις προϊσταμένους και υποτακτικούς, πρεσβυτέρους και νεωτέρους, διδάσκοντας και διδασκομένους, πατέρας και τέκνα» (ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου σ. 98-104).

49 - Ο χριστιανός αντικρύζων οιονδήποτε πνευματικόν φαινόμενον δέον όπως κρατή αυστηρώς την ασκητικήν αρχήν: “Μη δέχου και μη απόρριπτε”. “Μη δεχόμενος” ο χριστιανός περιφρουρεί εαυτόν από του κινδύνου αποδοχής δαιμονικής ενεργείας ή υποβολής ως εκ του Θεού προερχομένης, και ούτως εθίζεται “προσέχειν πνεύμασι πλάνοις και διδασκαλίαις διαμονίων” (Α’ Τιμ. δ’ 1) και δεν προσφέρει θείαν προσκύνησιν εις τους δαίμονας. “Μη απορρίπτων” ο άνθρωπος αποφεύγει άλλον κίνδυνον: να αποδώση την θείαν ενέργειαν εις τους δαίμονας και ούτω να πέση εις το αμάρτημα της “βλασφημίας κατά του Αγίου Πνεύματος”, ως οι Φαρισαίοι, οίτινες την εκδίωξιν των δαιμονίων υπό του Χριστού απέδωκαν “τω Βεελζεβούλ, άρχοντι των δαιμονίων” (Ματθ. θ’ 34, ιβ’ 24). Ο δεύτερος κίνδυνος είναι φοβερώτερος του πρώτου, διότι η ψυχή δύναται να συνηθίση να αρνήται την χάριν και να μισή αυτήν. Τοσούτον δε δύναται να εθισθή εις την κατάστασιν της Θεομαχίας, ώστε ούτω να προσδιορισθή και δια την αιωνιότητα. Ένεκα τούτου η αμαρτία αύτη “ουκ αφεθήσεται ούτε εν τω νυν αιώνι ούτε εν τω μέλλοντι”. Κατά την πρώτην πλάνην η ψυχή δύναται ευκολώτερον να αναγνωρίση το ψεύδος και δια της μετανοίας να επιτύχη την σωτηρίαν, διότι πάσα αμαρτία συγχωρείται, πλην της αμετανοήτου» (ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου σ. 102-103).

50 - «12.31 πάσα αμαρτία και βλασφημία αφεθήσεται τοις ανθρώποις, η δε του Πνεύματος βλασφημία ουκ αφεθήσεται. 12.32 και ός εάν είπη λόγον κατά του Υιού του ανθρώπου, αφεθήσεται αυτώ• ός δ᾽ αν είπη κατά του Πνεύματος του αγίου, ουκ αφεθήσεται αυτώ ούτε εν τούτω τω αιώνι ούτε εν τω μέλλοντι» (Κατά Ματθαίον).

53 - «3.8 το πνεύμα όπου θέλει πνεί, και την φωνήν αυτού ακούεις, αλλ᾿ ουκ οίδας πόθεν έρχεται και που υπάγει· ούτως εστί πάς ο γεγεννημένος εκ του Πνεύματος» (Κατά Ιωάννην).

54 - ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 225.

55 - «Ο δεύτερος κίνδυνος (το να αποδώση την θείαν ενέργειαν εις τους δαίμονας) είναι φοβερώτερος του πρώτου, διότι η ψυχή δύναται να συνηθίση να αρνήται την χάριν και να μισή αυτήν. Τοσούτον δε δύναται να εθισθή εις την κατάστασιν της Θεομαχίας, ώστε ούτω να προσδιορισθή και δια την αιωνιότητα» (ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1999, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου σ. 103).

56 - ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1993, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 101-102.

59 - ΒΙΟΣ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ, Ιερομονάχου Ισαάκ, Άγιον Όρος 2004, σ. 135-6.

60 - ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ, Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1993, μετ. Ιερομ. Ζαχαρίου, σ. 144.

61 - Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ, Αρχ. Σωφρονίου, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1983, μετ. Rosemary Edmonds, σ. 133.

62 - «Προσέχετε δε εαυτοίς μήποτε βαρηθώσιν υμών αι καρδίαι εν κραιπάλη και μέθη και μερίμναις βιωτικαίς, και αιφνίδιος εφ᾿ υμάς επιστή η ημέρα εκείνη· ως παγίς γαρ επελεύσεται επί πάντας τους καθημένους επί πρόσωπον πάσης της γης» (Λουκ. 21.34-35).

63 - «Περί δε της ημέρας εκείνης και ώρας ουδείς οίδεν, ουδέ οι άγγελοι των ουρανών, ει μη ο Πατήρ Μου μόνος. Ώσπερ δε αι ημέραι του Νώε, ούτως έσται και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου. Ώσπερ γαρ ήσαν εν ταις ημέραις ταις προ του Κατακλυσμού τρώγοντες και πίνοντες, γαμούντες και εκγαμίζοντες, άχρι ής ημέρας εισήλθε Νώε εις την Kιβωτόν, και ουκ έγνωσαν έως ήλθεν ο Κατακλυσμός και ήρεν άπαντας, ούτως έσται και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου» (Ματθ. 24.36-39).


	Βιβλίο Α' Λυκείου



	Βιβλίο Β' Λυκείου



	Βιβλίο Γ' Λυκείου



	Αγία Τριάδα ...



	Διόνυσος ...



	Περιπτώσεις πλαστογράφησης της Ιστορίας



	Η ΥΨΩΣΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Δευτέρα 31 Δεκεμβρίου 2012

Αφιέρωμα στα ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ... κατόπιν εορτής

Τρίτη 18 Δεκεμβρίου 2012

Αριστερό, δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου. Η χημεία του Δογματισμού ...

Παρασκευή 14 Δεκεμβρίου 2012

«Χριστός επί γης, υψώθητε» - Finito la Musica, αρξάσθω la Fiesta

Υ Π Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Σ Ε Ι Σ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ:

ΑΡΧΕΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ

Κική Δημουλά:

ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Θεοδοσία Τσάτσου "Σε θέλω"

Zaz: «Je Veux» («Θέλω»)

Φοίβος Δεληβοριάς:«ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ»

Μανώλης Λιδάκης:"Ο Γλάρος"

ACTIVE MEMBER: "ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΕΣ ΠΑΡΑΞΕΝΕ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΟΥ"

Λαυρέντης Μαχαιρίτσας:"Τερατάκια τσέπης"

Υπόγεια Ρεύματα:«Μ' αρέσει να μη λέω πολλά

TEXAS "I Don't Want A Lover"

FFC:"Παραμύθι"

Θεοδοσία Τσάτσου:Είμαστε στο peak

Νίκος Πορτοκάλογλου: "Άντε καρδιά μου"

Ελένη Βιτάλη "Περπατούσα αφηρημένη"

Dead can Dance:"Saltarello"

Medieval music: "Saltarello" by Arany Zoltán

ΧΑΡΕΙΤΕ! ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΤΑΓΗ

Ημισκούμπρια:"Η Πεντάμορφη και ο Αστέρας"

Η Αλήθεια είναι άχρωμη

Portishead:Glory Box

Μιχάλης Εμιρλής:"Η αιτία του κακού"

Δεν έχει τέλος η αγάπη

Λιζέτα Καλημέρη:"Οι λαθροκυνηγοί"

Joe Cocker "Unchain My Heart"

Άλκηστις Πρωτοψάλτη "Τώρα λέει η καρδιά"

Λιζέτα Καλημέρη:"Οι τρεις ανθοί "

Τρύπες: "Το τραίνο"

Μιχάλης Χατζηγιάννης: "Ανάποδα"

Διονύσης Σαββόπουλος:Παράβαση από τους «Αχαρνής» του Αριστοφάνη

Λιζέτα Καλημέρη:"Του έρωτα και τ' ουρανού"

ΘΕΟΔΟΣΙΑ ΤΣΑΤΣΟΥ:"ΖΟΥΜΕ ΑΝΑΜΕΣΑ ΤΟΥΣ"

Marie Ortal Malka:Chacun Pense Á Soi(Everyone Thinks Of Themselves)

Άλκηστις Πρωτοψάλτη "Ο άγγελος μου"

Διονύσης Σαββόπουλος: "Ο παλιάτσος κι ο ληστής"

Τρύπες: "Ταξιδιάρα ψυχή"

Rous Marionetes new song 2010

Κίτρινα Ποδήλατα:"Άμα τα πάρω ..."

ΟΙ ΓΚΟΥΡΟΥ Ο ΝΕΟΣ ΚΑΙ Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΠΑΪΣΙΟΣ

ΤΟ ΧΑΡΙΣΜΑ

"ΕΝΑΣ ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ"

ΡΩΜΑΙΟΙ, αρχαίοι, του Μεσσαίωνα και σύγχρονοι

ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΕΡΕΜΤΖΕΣ

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ "ΠΕΛΑΓΙΑ"

ΑΝΤΙΓΟΝΗ

ΜΝΗΜΗΣ ΧΑΡΙΝ

Φώτης Λυκούρας

Συνολικές προβολές σελίδας

Θεοδοσία Τσάτσου
"Σε θέλω"

Φοίβος Δεληβοριάς:
«ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ»

Μανώλης Λιδάκης:
"Ο Γλάρος"

ACTIVE MEMBER:
"ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΕΣ ΠΑΡΑΞΕΝΕ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΟΥ"

Λαυρέντης Μαχαιρίτσας:
"Τερατάκια τσέπης"

Υπόγεια Ρεύματα:
«Μ' αρέσει να μη λέω πολλά

TEXAS
"I Don't Want A Lover"

FFC:
"Παραμύθι"

Θεοδοσία Τσάτσου:
Είμαστε στο peak

Νίκος Πορτοκάλογλου:
"Άντε καρδιά μου"

Ελένη Βιτάλη
"Περπατούσα αφηρημένη"

Dead can Dance:
"Saltarello"

Ημισκούμπρια:
"Η Πεντάμορφη και ο Αστέρας"

Portishead:
Glory Box

Μιχάλης Εμιρλής:
"Η αιτία του κακού"

Λιζέτα Καλημέρη:
"Οι λαθροκυνηγοί"

Joe Cocker
"Unchain My Heart"

Άλκηστις Πρωτοψάλτη
"Τώρα λέει η καρδιά"

Λιζέτα Καλημέρη:
"Οι τρεις ανθοί "

Τρύπες:
"Το τραίνο"

Μιχάλης Χατζηγιάννης:
"Ανάποδα"

Διονύσης Σαββόπουλος:
Παράβαση από τους «Αχαρνής» του Αριστοφάνη

Λιζέτα Καλημέρη:
"Του έρωτα και τ' ουρανού"

ΘΕΟΔΟΣΙΑ ΤΣΑΤΣΟΥ:
"ΖΟΥΜΕ ΑΝΑΜΕΣΑ ΤΟΥΣ"

Marie Ortal Malka:
Chacun Pense Á Soi
(Everyone Thinks Of Themselves)

Άλκηστις Πρωτοψάλτη
"Ο άγγελος μου"

Διονύσης Σαββόπουλος:
"Ο παλιάτσος κι ο ληστής"

Τρύπες:
"Ταξιδιάρα ψυχή"

Rous
Marionetes new song 2010

Κίτρινα Ποδήλατα:
"Άμα τα πάρω ..."